Verjaardagen volgens de maankalender en familiegebruiken

Verjaardagsdatums

Een verjaardag volgens de maankalender valt telkens op iemands geboortemaand en -dag in de Chinese kalender. Die kalender is lunisolair: de maanden volgen de maan, terwijl schrikkelmaanden het jaar in de pas houden met de seizoenen van het zonnejaar. Daardoor valt dezelfde verjaardag volgens de maankalender meestal elk jaar op een andere gregoriaanse datum. Een omzetting bepaalt één keer waarop die verjaardag valt, geen vaste overeenkomst voor alle toekomstige verjaardagen.

Het uitgangspunt is de oorspronkelijke geboorteregistratie. Bewaar de gregoriaanse datum, indien bekend, het bijbehorende Chinese kalenderjaar, de maanmaand, de dag van de maanmaand en de vermelding of het om een gewone maand of een schrikkelmaand ging. ‘Zesde maand, dag twaalf’ en ‘zesde schrikkelmaand, dag twaalf’ duiden verschillende datums aan. Bewaar de oorspronkelijke formulering uit een familieregister of handgeschreven aantekening naast een eventuele gestandaardiseerde transcriptie.

Bewaar bij een geboorte in het buitenland die dicht bij middernacht is geregistreerd de lokale datum, tijd en plaats samen. Het omrekenen van de geboortetijd tussen tijdzones kan de burgerlijke datum veranderen. Leg zo'n omzetting daarom afzonderlijk vast, naast de oorspronkelijke registratie.

Schrikkelmaanden en ontbrekende dagen

Een schrikkelmaand herhaalt het nummer van de voorafgaande maand, met een schrikkelaanduiding. Zo kunnen een gewone zesde maand en een zesde schrikkelmaand binnen hetzelfde jaar voorkomen. Elke maanmaand heeft 29 of 30 dagen, en de lengte van een maand met een bepaald nummer kan van jaar tot jaar veranderen.

De gewone zesde maand en de zesde schrikkelmaand van 2025 laten het verschil zien. Alle datums hieronder zijn gregoriaans.

Een verjaardag in de gewone zesde maand valt dus in die gewone maand, ook wanneer er een zesde schrikkelmaand op volgt. Nogmaals vieren in de schrikkelmaand zou een extra viering zijn.

Voor iemand die in een schrikkelmaand is geboren, hebben de meeste jaren geen precies overeenkomende maand. Gezinnen kunnen de gewone maand gebruiken wanneer de bijbehorende schrikkelmaand ontbreekt, of elk jaar in de gewone maand vieren en de verjaardag in de schrikkelmaand afzonderlijk markeren. De regel voor de jaarlijkse viering is een afspraak binnen het gezin.

Een verjaardag op dag dertig vraagt om een afzonderlijke regel wanneer die maand de volgende keer maar 29 dagen heeft. Mogelijke vervangende datums zijn de laatste dag van die maand, dag negenentwintig, of de eerste dag van de volgende maand. Leg de gekozen dag vast als vervangende vieringsdatum, zonder de oorspronkelijke geboortedatum te veranderen.

Jaarlijkse herinneringen

Houd twee afzonderlijke gegevens bij: de geboortedatum en de regel voor de jaarlijkse viering. De herinnering moet de oorspronkelijke maanmaand en dag, een eventuele schrikkelaanduiding en de werkwijze bij het ontbreken van de benodigde datum vermelden.

Zet de verjaardag volgens de maankalender voor elk jaar afzonderlijk om en pas daarbij de gezinsregel voor een ontbrekende schrikkelmaand of dag dertig toe. Sla de gregoriaanse datum van dat jaar op in de herinnering, in plaats van één omzetting jaarlijks te herhalen.

De bijeenkomst kan op de verjaardag of op een andere geschikte dag worden gepland zonder de geboorteregistratie te veranderen. De leeftijd op een uitnodiging is weer een afzonderlijke keuze: een verjaardag volgens de maankalender vieren verplicht niemand om de nominale leeftijd te gebruiken.