Sześć zimowych terminów słonecznych

Tradycyjna zima

Sekwencja zimowa zaczyna się od Lidong, trwa przez grudniowe przesilenie i kończy na dwóch styczniowych terminach chłodu. Przekracza więc granicę gregoriańskiego Nowego Roku. Xiaohan i Dahan zamykają zimę rozpoczętą przez Lidong w poprzednim listopadzie, zanim Lichun rozpocznie kolejną tradycyjną wiosnę.

Język sezonu łączy bezruch z odnową. Magazynowanie i wycofanie przy Lidong ustępują zamarzającej wodzie, zamarzającej ziemi i narastającemu chłodowi. Tradycyjne znaczniki sezonowe obejmują jednak również poruszone źródła, sroki budujące gniazda i nawołujące bażanty. Oznaki następnego sezonu wzrostu pojawiają się, gdy zima wciąż trwa.

Sześć zimowych terminów

Tabela śledzi jedną ciągłą zimę od listopada 2026 do stycznia 2027.

Dongzhi może być podawane jako 21 lub 22 grudnia 2026, zależnie od strefy czasowej. Tabela podaje 22 grudnia o 04:50 czasu hongkońskiego (UTC+8); odjęcie ośmiu godzin daje 21 grudnia o 20:50 UTC, tę samą chwilę astronomiczną. Kalendarz pokazujący przesilenie w czasie lokalnym może więc podać inną datę niż data UTC+8 używana w tym kalendarzu chińskim. Więcej o tym rozróżnieniu znajdziesz w przewodniku po strefie czasu odniesienia.

Początek zimy (Lidong)

Lidong rozpoczyna tradycyjną zimę. Jego nazwa wiąże się z domknięciem i odkładaniem rzeczy po zbiorach. Pierwsze dwa znaczniki sezonowe opisują początek zamarzania wody i początek zamarzania ziemi. Są to etapy początkowe, odróżniane od głębszego, bardziej stałego zamarzania opisywanego później w sezonie.

Mały śnieg (Xiaoxue)

Xiaoxue wprowadza parę nazw związanych ze śniegiem, a mniejszy przymiotnik sugeruje, że śniegu nie ma jeszcze dużo. Tradycyjna symbolika wykracza poza opady: tęcze znikają, a niebo i ziemia oddalają się od siebie, gdy zima się zamyka. Nazwy śnieżne opisują etapy w sekwencji sezonowej, a nie mierzalne kategorie opadu śniegu.

Wielki śnieg (Daxue)

Daxue wzmacnia śnieżną symbolikę poprzedniego terminu, gdy rok zbliża się do przesilenia. Tradycyjne znaczniki obejmują ptaka, który milknie, tygrysy rozpoczynające okres godowy i roślinę zaczynającą kiełkować. Nawet w tym obrazie pogłębiającej się zimy sezon zawiera jednocześnie wycofanie i początki nowej aktywności.

Przesilenie zimowe (Dongzhi)

Dongzhi to grudniowe przesilenie przy długości ekliptycznej Słońca 270°. Wyznacza ono najbardziej na południe wysuniętą roczną pozycję Słońca względem równika niebieskiego. Na półkuli północnej długość dnia osiąga w pobliżu tego punktu zwrotnego minimum, po czym zaczyna znów rosnąć.

Przesilenie stanowi też punkt odniesienia dla numeracji miesięcy księżycowych. Według współczesnych reguł kalendarza chińskiego miesiąc księżycowy zawierający Dongzhi jest miesiącem 11. Dongzhi może przypadać w różnych dniach tego miesiąca, ponieważ rok słoneczny i miesiące księżycowe nie mają zgodnych długości.

Mały chłód (Xiaohan)

Xiaohan następuje po przesileniu, gdy wydłużający się dzień może współistnieć z dalszym chłodem. Jego tradycyjne znaczniki zwracają uwagę na gęsi orientujące się ku północy, sroki zaczynające budować gniazda i nawołujące bażanty. Te oznaki aktywności towarzyszą opisowi zimnej pory, zamiast ją kończyć.

Wielki chłód (Dahan)

Dahan zamyka sekwencję przed Lichun. Jego najmocniejszym obrazem jest woda zamarznięta na wskroś, domykająca drogę od pierwszego cienkiego lodu przy Lidong. Kontrast między Małym chłodem a Wielkim chłodem wyraża tradycyjne uporządkowanie sezonu, choć w pogodzie konkretnego roku którykolwiek z tych okresów może okazać się zimniejszy.

Obchody przesilenia zimowego

Dongzhi jest również okazją do spotkań rodzinnych i pamięci o przodkach. Potrawy różnią się zależnie od regionu i rodziny. Tangyuan, kulki z kleistego ryżu kojarzone z rodzinnymi spotkaniami, są szczególnie znane w południowych tradycjach chińskich i społecznościach o południowochińskich korzeniach. W północnych Chinach ważne są pierożki. Rodzina może przygotować ofiary dla przodków przed wspólnym posiłkiem, łącząc pamięć i rodzinne spotkanie w jednym obchodzie.

Sezonowe opóźnienie chłodu

Po przesileniu rosnąca ilość światła słonecznego nie odwraca natychmiast bilansu cieplnego powierzchni. Ziemia może nadal tracić więcej energii, niż otrzymuje, przez co temperatury spadają dalej. To sezonowe opóźnienie pomaga wyjaśnić, dlaczego oba terminy chłodu przypadają po punkcie najkrótszego dnia.

Inny tradycyjny sposób śledzenia zimy polega na liczeniu dziewięciodniowych okresów od Dongzhi. Powiedzenie o zimnie „trzeciej dziewiątki” umieszcza oczekiwany chłód długo po przesileniu, w trzecim z tych okresów. Rzeczywiste fale zimna zależą od lokalnych warunków i układów pogodowych. Astronomiczny zwrot długości dnia zapewnia stały punkt do liczenia, podczas gdy pogoda zmienia się z roku na rok.