Phật Đản và các ngày kỷ niệm khác nhau

Một cuộc đời, nhiều cách tưởng niệm

Trong thực hành Phật giáo Trung Hoa, cuộc đời Đức Phật được tưởng nhớ qua các ngày kỷ niệm riêng. Ngày sinh là mùng tám tháng tư, giác ngộ là mùng tám tháng mười hai, còn nhập Niết-bàn là ngày rằm tháng hai. Nhập Niết-bàn là sự qua đời của một bậc giác ngộ mà không còn tái sinh. Mỗi ngày kỷ niệm hướng sự chú ý tới một phần cụ thể của cuộc đời và giáo pháp của Đức Phật.

Vesak, cũng viết Wesak, gộp ngày sinh, giác ngộ và nhập diệt thành một dịp tưởng niệm ở nhiều cộng đồng Phật giáo, đặc biệt trong truyền thống Theravada. Tên này đến từ tháng Vaisakha của Ấn Độ. Các truyền thống kể rằng cả ba sự kiện đều xảy ra vào ngày trăng tròn của tháng đó, trong những năm khác nhau của đời Đức Phật. Vì vậy, lễ kết hợp này tưởng niệm toàn bộ hành trình cuộc đời và giải thoát của Ngài.

Phật giáo phát triển trong các xã hội có lịch tôn giáo truyền thống khác nhau. Ngày Phật Đản của Trung Quốc và Hàn Quốc dùng mùng tám tháng tư âm lịch; Vesak theo quy ước trăng tròn. Ở Nhật Bản, nhiều chùa nay giữ kỷ niệm mùng tám tháng tư thành ngày 8 tháng 4 Gregory. Đây là những hình thức tưởng niệm đã được thiết lập, không phải những phép chuyển đổi khác nhau của một ngày sinh lịch sử được toàn bộ truyền thống thống nhất.

Một lễ theo trăng tròn và một lễ theo ngày mùng tám không nhất thiết trùng nhau, và các lịch Phật giáo có thể đặt Vesak vào những ngày Gregory khác nhau. Chùa cũng có thể tổ chức buổi lễ công cộng lớn hơn vào cuối tuần gần đó.

Tắm Phật

Trong nghi thức tắm Phật, người tham dự rưới nước lên một tượng nhỏ của Phật sơ sinh. Hành động tôn kính ngày sinh của Ngài và biểu đạt cam kết gột rửa tham, sân và si khỏi chính tâm mình. Lạy, rưới nước và phát nguyện nối sự tưởng niệm với suy ngẫm về hạnh kiểm và lòng từ bi với người khác.

Bức tượng gợi các truyện Phật giáo về sự ra đời. Hoàng hậu Maya sinh tại vườn Lumbini; đứa trẻ mới sinh đi bảy bước và chỉ lên trời, xuống đất. Trong một cách kể Trung Hoa quen thuộc, chín con rồng tắm Ngài bằng nước thơm. Những sự kiện kỳ diệu này báo trước sự giác ngộ tương lai và ý nghĩa của Ngài đối với thế giới. Nghi thức cho phép người lễ bái tham dự vào việc đón chào Ngài.

Nghi lễ có lịch sử lâu dài ở Đông Á. Thời Đường, nhà sư Nghĩa Tịnh dịch một kinh Phật giải thích việc tắm tượng và lợi ích tôn giáo của nghi thức. Thực hành nối hành động tôn kính bên ngoài với công việc bên trong nhằm nuôi dưỡng một tâm sáng rõ và nhân ái hơn.

Trong Hanamatsuri Nhật Bản, tượng sơ sinh đứng trong một nhà nhỏ trang trí hoa. Người lễ bái dùng gáo rưới trà ngọt lên tượng, gợi trận mưa trời trong câu chuyện đản sinh. Hoa gợi khu vườn; tên Hanamatsuri nghĩa là “lễ hội hoa.” Nước thơm và trà ngọt là hai biểu hiện khác nhau của cùng hành động chào đón và sùng kính.

Tôn kính Đức Phật qua thực hành

Nghi lễ Phật Đản có thể gồm tụng kinh, dâng hoa và đèn, nghe pháp, ăn chay và làm từ thiện. Ở Hàn Quốc, lễ hội đèn lồng Yeondeunghoe liên quan đưa đèn sáng vào các đoàn rước cũng như khuôn viên chùa. Ánh sáng biểu đạt mong muốn trí tuệ xua tan vô minh. Lễ đèn có thể kéo dài vượt ngoài chính ngày Phật Đản.

Vesak cũng kết hợp lòng sùng kính với thực hành. Phật tử tại gia có thể cúng thức ăn và nhu yếu phẩm khác cho tăng đoàn, nghe pháp, thiền và thọ thêm giới, tức các quy tắc hạnh kiểm, trong ngày. Những kỷ luật này đưa tấm gương của Đức Phật vào thực hành: bố thí, tiết chế và chú tâm vào tâm đi cùng việc kỷ niệm cuộc đời Ngài.

Phật Đản và Vesak năm 2027

Năm 2027, ngày nghỉ Phật Đản tại Hồng Kông và ngày nghỉ Vesak tại Singapore cách nhau một tuần, minh họa các quy ước tưởng niệm khác nhau nói trên.

Ngày Hồng Kông khớp mùng tám tháng tư âm lịch, ngày sinh Thích Ca Mâu Ni được Hiệp hội Phật giáo Hồng Kông liệt kê. Singapore Buddhist Mission mô tả Vesak là dịp cùng tưởng niệm ngày sinh, giác ngộ và parinirvana của Đức Phật, thường vào trăng tròn tháng 5.

Khi lập kế hoạch, dùng các ngày nghỉ chính thức ở trên và kiểm tra riêng nghi lễ của từng cộng đồng, vì ngày nghỉ công cộng không xác định lịch tôn giáo của mọi cộng đồng Phật giáo.