Lễ Phật đản và những ngày tổ chức khác nhau

Một cuộc đời, những lễ kỷ niệm khác nhau

Trong thực hành Phật giáo Trung Quốc, cuộc đời Đức Phật được tưởng nhớ qua những ngày kỷ niệm riêng. Ngày đản sinh là mùng 8 tháng tư, thành đạo là mùng 8 tháng chạp, còn nhập Niết-bàn là ngày 15 tháng hai. Nhập Niết-bàn là sự qua đời của một bậc giác ngộ không còn tái sinh. Mỗi ngày kỷ niệm hướng sự chú tâm vào một phần cụ thể trong cuộc đời và giáo pháp của Đức Phật.

Vesak, cũng viết là Wesak, kết hợp đản sinh, thành đạo và nhập diệt trong một lễ kỷ niệm tại nhiều cộng đồng Phật giáo, đặc biệt là các truyền thống Nam tông (Theravada). Tên lễ bắt nguồn từ tháng Vaisakha của Ấn Độ. Các câu chuyện truyền thống đặt cả ba sự kiện vào ngày trăng tròn của tháng ấy, trong những năm khác nhau của cuộc đời Đức Phật. Vì vậy, lễ hội kết hợp này tưởng nhớ toàn bộ hành trình cuộc đời và giải thoát của Ngài.

Phật giáo phát triển trong những xã hội kế thừa các lịch tôn giáo khác nhau. Lễ đản sinh tại Trung Quốc và Hàn Quốc dùng mùng 8 tháng tư âm lịch; Vesak theo quy ước trăng tròn. Ở Nhật Bản, nhiều chùa nay giữ lễ kỷ niệm ngày mùng 8 tháng tư vào ngày 8 tháng 4 theo lịch Gregory. Đây là những hình thức tưởng niệm đã thành truyền thống, chứ không phải các phép đổi khác nhau của một ngày sinh lịch sử được mọi nơi thống nhất.

Một lễ theo trăng tròn và một lễ theo ngày mùng 8 không nhất thiết trùng nhau; các lịch Phật giáo có thể đặt Vesak vào những ngày Gregory khác nhau. Một ngôi chùa cũng có thể tổ chức cuộc hội tụ công cộng lớn hơn vào cuối tuần gần đó.

Tắm Phật

Trong lễ tắm Phật, người tham gia rưới nước lên một pho tượng nhỏ của Đức Phật sơ sinh. Hành động này tôn vinh sự đản sinh của Ngài và thể hiện cam kết gột sạch tham, sân và si khỏi tâm mình. Lễ lạy, rưới nước và phát nguyện kết hợp sự tưởng niệm với việc suy ngẫm về hành vi và lòng từ bi đối với người khác.

Pho tượng gợi lại những câu chuyện đản sinh trong Phật giáo. Hoàng hậu Maya sinh con trong vườn Lumbini; hài nhi bước bảy bước và chỉ lên trời, xuống đất. Trong một cách kể quen thuộc tại Trung Quốc, chín con rồng tắm cho Ngài bằng nước thơm. Những sự kiện kỳ diệu ấy báo trước sự giác ngộ của đứa trẻ và ý nghĩa của Ngài đối với thế gian. Nghi lễ cho phép người lễ bái cùng tham gia nghênh đón Ngài.

Nghi thức này có lịch sử lâu đời ở Đông Á. Thời Đường, tăng sĩ Nghĩa Tịnh (Yijing) dịch một kinh Phật giải thích việc tắm tượng và lợi ích tôn giáo của nghi thức. Thực hành ấy liên kết hành động tôn kính bên ngoài với công việc bên trong là nuôi dưỡng một tâm sáng suốt, nhân từ hơn.

Trong lễ Hanamatsuri Nhật Bản, tượng Phật sơ sinh được đặt trong một đình nhỏ trang trí hoa. Người lễ bái dùng muôi rưới trà ngọt lên tượng, gợi lại trận mưa từ trời trong câu chuyện đản sinh. Hoa nhắc tới khung cảnh khu vườn; tên Hanamatsuri nghĩa là “lễ hội hoa”. Nước thơm và trà ngọt là những cách thể hiện khác nhau của cùng hành động nghênh đón và thành kính.

Tôn kính Đức Phật qua tu tập

Lễ đản sinh có thể gồm tụng niệm, cúng hoa và đèn, giảng pháp, dùng bữa chay và làm từ thiện. Ở Hàn Quốc, lễ hội đèn lồng Yeondeunghoe gắn với dịp này đưa đèn được thắp sáng vào các đoàn rước cũng như khuôn viên chùa. Ánh sáng của chúng thể hiện ước nguyện trí tuệ xua tan vô minh. Các hoạt động mừng đèn có thể kéo dài vượt ra ngoài chính ngày đản sinh.

Vesak cũng kết hợp lòng thành kính với thực hành. Phật tử tại gia có thể cúng dường thức ăn và nhu yếu phẩm cho Tăng đoàn, nghe pháp, thiền tập và thọ thêm giới, tức các quy tắc hành vi, trong ngày ấy. Những sự giữ gìn này cụ thể hóa tấm gương của Đức Phật: bố thí, tiết chế và chú tâm đi cùng việc mừng cuộc đời Ngài.