Tam Quan và các ngày Tam nguyên

Ba ngày lễ

Tam Quan, hay Sanguan (三官), cai quản Trời, Đất và Nước trong tín ngưỡng Đạo giáo. Các ngày lễ hằng năm của ba vị được gọi chung là Tam nguyên (三元, Sanyuan): Thượng nguyên, Trung nguyên và Hạ nguyên. Mỗi lễ rơi vào ngày rằm của một tháng âm lịch xác định. Chuỗi lễ nối những lời cầu phúc, xin xá tội và giải ách với ba thời điểm lặp lại trong năm tôn giáo.

Tam Quan được tin là xem xét hành vi con người và đáp lại việc thiện, việc ác. Việc thờ phụng bao gồm sám hối và ý nguyện sửa đổi hành vi, bên cạnh cầu xin bảo hộ. Dâng cúng và tụng đọc kinh điển thể hiện sự tôn kính đối với quyền uy của các vị và lời thỉnh cầu trợ giúp.

Hình tượng và thân phận

Tam Quan hiện diện như những quan viên thần linh. Hình tượng thể hiện các vị mặc triều phục, ngồi trang nghiêm hoặc đứng giữa mây, cầm hốt như quan lại tại triều. Tranh vẽ chuyến tuần sát đặt quanh các vị những người hầu cận, ấn tín và sổ ghi việc làm của con người. Hình ảnh ấy trình bày thế giới thần linh như một bộ máy cai quản có trật tự, quan tâm đến hành vi con người.

Các cách kể về thân phận của ba vị khác nhau. Một truyền thống quen thuộc đồng nhất Thiên Quan với Nghiêu, Địa Quan với Thuấn và Thủy Quan với Vũ, những vị vua mẫu mực của Trung Quốc cổ đại. Một cách giải thích khác xem Tam Quan là sự hiển hiện của khí thiêng. Những truyền thống tôn giáo này đưa ra các cách kể khác nhau về ba vị thần là ai, trong khi vẫn giữ vai trò của họ trong việc thờ phụng.

Những ngày lễ trùng nhau

Thượng nguyên cùng ngày với Tết Nguyên tiêu, gần cuối các hoạt động mừng Tết Nguyên đán Trung Quốc. Việc thờ Thiên Quan nhấn mạnh cầu phúc cho các gia đình và cộng đồng rộng hơn. Vì thế, hội đèn lồng và lễ vía ở một ngôi đền có thể cùng ngày mà không có chương trình giống nhau.

Trung nguyên nằm trong mùa dâng cúng và tưởng nhớ tháng bảy. Mối liên hệ của ngày này với việc xá tội trong Đạo giáo trùng trong lịch công cộng với cúng tổ tiên và lễ Vu lan bồn của Phật giáo. Trong việc thờ Địa Quan, tụng niệm, dâng cúng và sám hối tạo trọng tâm riêng cho ngày lễ.

Hạ nguyên hoàn tất chuỗi bằng ngày vía Thủy Quan. Lời cầu nguyện hướng đến thoát tai họa và giải trừ điều không may.