Święto Zimnych Potraw i jego związek z Qingming

Hanshi i Qingming

Hanshi (寒食) oznacza Zimne Potrawy. Charakterystyczną praktyką było czasowe ograniczenie rozpalania ognia, wymagające wcześniejszego przygotowania jedzenia lub spożywania go bez gotowania na bieżąco. Święto silnie związało się z wiosennym okresem wycieczek i pamięci o przodkach. Qingming oznacza zarówno okres solarny, jak i święto, natomiast Hanshi jest sąsiadującym obchodem o własnej historii.

Termin i długość Święta Zimnych Potraw zmieniały się z czasem. Jingchu Suishi Ji Zong Lina z VI wieku, opis sezonowych zwyczajów regionu środkowego biegu Jangcy, umieszcza je 105 dni po przesileniu zimowym i opisuje trzy dni bez ognia. Komentarz przekazywany wraz z tekstem omawia inne sposoby rachuby. W stolicy Północnej Song przygotowania, Święto Zimnych Potraw i Qingming tworzyły połączony okres świąteczny.

Niewielkie odstępy między tymi okazjami pomagały łączyć ich zwyczaje. Wizyty na grobach, wiosenne wyprawy i przygotowane potrawy stały się częścią wspólnego okresu, a ograniczenie używania ognia traciło dawne znaczenie. Współczesny kalendarz może zaznaczać Hanshi w dniu poprzedzającym Qingming, lecz ta jednodniowa etykieta nie opisuje wszystkich historycznych obchodów.

Opowieść o Jie Zitui

Najbardziej znana legenda wyjaśniająca dotyczy Jie Zitui, stronnika przyszłego księcia Wena z Jin. W znanej późniejszej postaci Jie wycofuje się z matką w góry. Ogień mający zmusić go do wyjścia zamiast tego go zabija, a władca z wyrzutów sumienia ustanawia zakaz rozpalania ognia. Opowieść stawia w centrum święta lojalność, wycofanie z życia publicznego i spóźnioną pamięć.

Wcześniejsza relacja w Zuo Zhuan jest inna. Jie odrzuca zabieganie o nagrody po powrocie władcy do władzy, odchodzi z matką i umiera w odosobnieniu. Nie mogąc go odnaleźć, władca wyznacza Mianshang jako miejsce upamiętniające cnotę Jie i własne zaniedbanie. W tej wersji nie ma górskiego pożaru. Późniejszą legendę o śmierci w ogniu należy więc odróżnić od wcześniejszej historii wycofania się.

Jedzenie przygotowywane na ten czas

Unikanie gotowania na bieżąco nadawało znaczenie wcześniejszym przygotowaniom. Żywność musiała wystarczyć domowi na okres bez ognia, a świąteczne jarmarki dostarczały specjalnych potraw i codziennych zapasów. W stolicy Północnej Song sprzedawano w tym czasie ciastka i produkty mleczne. Przed Świętem Zimnych Potraw wykonywano również figurki z mąki w kształcie jaskółek i nawlekano je na gałązki wierzby.

Qingtuan, zielone ciastka z ryżu kleistego, pozostają związane z szerszym sezonem kulinarnym Qingming. Ich kolor i smak mogą pochodzić od bylicy domieszanej do ciasta. Przygotowywanie i dzielenie się tymi sezonowymi ciastkami trwa także tam, gdzie dom nie przestrzega już zakazu rozpalania ognia.