Święto Latarni

Data święta

Święto Latarni, czyli Yuanxiao Jie (元宵节), przypada piętnastego dnia pierwszego miesiąca księżycowego. Zamyka tradycyjny piętnastodniowy okres Chińskiego Nowego Roku wieczornymi światłami, wspólnym jedzeniem i publicznymi spotkaniami. W Singapurze i Malezji znana jest także nazwa hokkien Chap Goh Meh, „piętnasta noc”.

Data wypada w okresie pełni pierwszego miesiąca księżycowego. Kalendarz przypisuje święto do dnia piętnastego, a nie do dokładnej astronomicznej chwili pełni. Pokazy latarni mogą trwać przez kilka wieczorów w pobliżu tej daty.

Kulki ryżowe, latarnie i publiczne świętowanie

Do znanych przyjemności wieczoru należą oglądanie podświetlonych aranżacji, rozwiązywanie zagadek latarniowych i jedzenie kulek z ryżu kleistego. Zagadki latarniowe zmieniają wystawę we wspólną zabawę słowną: pisane wskazówki zachęcają odwiedzających do szukania odpowiedzi, często poprzez grę słów lub części chińskiego znaku. Wyjście, aby obejrzeć światła, może być równie ważne jak wykonanie lub niesienie latarni.

Tangyuan i yuanxiao to blisko spokrewnione kulki ryżowe o różnych zwyczajowych sposobach przygotowania. Tangyuan formuje się z ciasta z mąki z ryżu kleistego i wody, którym można owinąć nadzienie. Yuanxiao zwykle powstają przez wielokrotne zwilżanie zwartego nadzienia i obtaczanie go w suchej mące z ryżu kleistego, aż narosną kolejne warstwy otoczki. Znane słodkie nadzienia to pasty sezamowa, orzechowa i fasolowa. Nazwy i przepisy różnią się lokalnie, a nie każda kulka ryżowa jest nadziewana lub słodka. Okrągły kształt i wspólne jedzenie kojarzą się z ponownym spotkaniem bliskich.

Latarnie obejmują zarówno małe przedmioty noszone w ręku, jak i wielkie instalacje. Papier lub tkanina rozpięta na szkielecie może przyjąć formę zwierzęcia, kwiatu lub sceny z opowieści. W tradycyjnej latarni obrotowej ciepło unoszące się znad świecy obraca wewnętrzny mechanizm, wprawiając postacie w ruch. Światło, kolor i ruch współtworzą widowisko.

Jarmarki latarniowe łączą rzemiosło, rozrywkę i handel. Stragany sprzedają latarnie, jedzenie i inne towary sezonowe, a wykonawcy i tłumy zajmują otaczające ulice. Nadaje to świętu inny rytm niż bardziej domowe spotkanie w wigilię Nowego Roku.

Rozwój historyczny i opowieści o początkach

Początki święta wyjaśnia kilka tradycji. Jedna łączy zapalanie latarni z cesarzem Mingiem z dynastii Han i pobożnością buddyjską. Inna wiąże datę z cesarską uroczystością po przesileniu politycznym. Są to różne wyjaśnienia narastającej tradycji świątecznej, a nie pewnie ustalone wydarzenie założycielskie.

W okresie Północnej Song obchody latarniowe stały się już wielkim widowiskiem miejskim. Dongjing Menghua Lu Meng Yuanlao opisuje stolicę, dzisiejszy Kaifeng, z rozbudowanym pokazem latarni przy pałacu, zatłoczonymi ulicami, artystami i oświetlonymi sklepami. Miejsca buddyjskie i taoistyczne tworzyły część świątecznej trasy, a uroczystości wykraczały poza jedną noc.