Kalendarze odrywane i ścienne
Kalendarz z odrywanymi kartkami umieszcza jeden dzień na froncie bloku papieru. Oderwanie kartki odsłania następną datę. Miesięczny kalendarz ścienny rozkłada dni tak, by można było je porównywać, a plansza roczna utrzymuje cały rok w zasięgu wzroku. W wersjach chińskich daty gregoriańskie często stoją obok dat księżycowych i nazw świąt, dzięki czemu ten sam przedmiot służy zarówno zwykłemu planowaniu, jak i tradycyjnym obchodom.
„Odrywany” opisuje sposób usuwania stron; „ścienny” — miejsce zawieszenia przedmiotu. Kategorie te się nakładają. Dzienny blok może wisieć na ścianie, a kalendarz ścienny może mieć miesięczne kartki, które się przekłada lub odrywa. Te rozwiązania wpływają na sposób korzystania z kalendarza, robienia na nim notatek i zmiany ekspozycji.
Od drukowanych almanachów do dziennego bloku
Na długo przed nowoczesnym blokiem dziennym drukowane chińskie almanachy łączyły daty roku, informacje sezonowe i wskazówki dotyczące wyboru odpowiednich dni. Niektóre zawierały również porady praktyczne i ilustracje. Almanach służył nie tylko do ustalania daty, lecz także jako pomoc w decydowaniu, kiedy coś zrobić. Duża część tej mieszanki informacji pozostała użyteczna, gdy trafiła na pojedynczą kartkę dnia.
W 1912 roku nowe republikańskie władze Chin promowały daty gregoriańskie do użytku urzędowego. Tradycyjny kalendarz nadal miał znaczenie dla świąt i obchodów rodzinnych. Kalendarze pokazujące oba systemy pomagały czytelnikom przechodzić między nimi bez sięgania po osobną książkę: spotkanie w dniu tygodnia i urodziny obchodzone według kalendarza księżycowego można było odnaleźć w tej samej sekwencji stron.
Wiszące kalendarze z odrywanymi kartkami mają osobną kartkę do usunięcia każdego dnia. Mogą łączyć daty gregoriańskie i dni tygodnia z datami księżycowymi i tradycyjnymi wskazówkami dotyczącymi odpowiednich czynności. W domu dzienna kartka nadaje bieżącej dacie widoczne miejsce w pomieszczeniu, pozostawiając przestrzeń na mniejsze wpisy, które czynią z niej almanach.
Formaty dzienne i miesięczne
Najbardziej użyteczną różnicą między formatami jest to, ile czasu widać na odsłoniętej kartce. Kalendarz dzienny skupia uwagę na dniu bieżącym. Układ miesięczny lub roczny ułatwia wybieganie w przyszłość.
| Format | Co jest widoczne | Codzienna zaleta | Jak zmienia się widok |
|---|---|---|---|
| Dzienny blok z odrywanymi kartkami | Jedna datowana kartka z przodu | Wyraźna data i miejsce na szczegółowe wpisy dzienne | Usunięcie przedniej kartki odsłania następną datę |
| Kalendarz miesięczny | Daty jednego miesiąca razem | Można porównać dni tygodnia, spotkania i sąsiednie daty | Kartkę przekłada się lub odrywa przy zmianie miesiąca |
| Plansza z dwoma miesiącami | Dwa miesiące obok siebie albo jeden nad drugim | Plany mogą przekraczać granicę miesiąca bez zmiany strony | Następna para zastępuje poprzednią |
| Jednoarkuszowy kalendarz roczny | Pola dat całego roku na jednej planszy | Stały punkt odniesienia do porównywania dat w ciągu roku | Plansza pozostaje na miejscu przez cały rok |
Duża miesięczna siatka może pozostawiać miejsce na odręczne przypomnienia. Mały panel roczny poświęca tę przestrzeń, aby pokazać więcej dat naraz. Dzienna kartka mieści informacje, które zatłoczyłyby miesięczne pole, ale wybieganie w przyszłość wymaga podniesienia kartek albo sprawdzenia dodatkowej siatki.
Daty i wpisy almanachowe
W wielu chińskich kalendarzach dziennych największa liczba oznacza gregoriański dzień miesiąca, a w pobliżu podane są miesiąc, rok i dzień tygodnia. Mniejszy tekst podaje chiński miesiąc i dzień księżycowy. Takie zestawienie pozwala rodzinie sprawdzić, w jaki dzień tygodnia przypadają urodziny księżycowe albo jak blisko spotkania znajduje się święto, takie jak Święto Środka Jesieni.
Ten sam układ działa w siatce miesięcznej. Pola mogą odpowiadać miesiącowi gregoriańskiemu, a jednocześnie zawierać drugą sekwencję dat księżycowych. Miesiąc księżycowy może zacząć się w trakcie wyświetlanego miesiąca, więc jego nazwa może zmienić się wewnątrz siatki. Oba systemy dzielą stronę, ale nie dzielą granic miesięcy.
Inne wpisy podają informacje sezonowe. 24 terminy słoneczne wyznaczają etapy roku sezonowego według pozornego rocznego ruchu Słońca; obejmują równonoce i przesilenia.
Kalendarz almanachowy oferuje też wskazówki dotyczące pomyślnego czasu. Yi oznacza odpowiednie czynności, a Ji — czynności, których należy unikać. Wpisy mogą dotyczyć małżeństwa, przeprowadzki, składania ofiar lub innych nazwanych działań. Osoby podążające za tą tradycją mogą korzystać z nich przy wyborze dnia na ważne wydarzenie. Zalecenia wyrażają przekonania o stosowności określonych chwil: dzień może sprzyjać jednej czynności, a odradzać inną. Są one czymś odrębnym od informacji identyfikujących datę.
Rok codziennego użytkowania
Wiszący kalendarz dzienny musi podtrzymywać gruby blok papieru, a jednocześnie umożliwiać odrywanie pojedynczych kartek. Cienkie kartki spięte u góry mogą przylegać do sztywnego podkładu z otworem lub zaczepem do zawieszenia. Niektóre podkłady wykonuje się z tektury albo drewna oklejonego papierem. Podkład pozostaje na miejscu, gdy datowany blok staje się coraz cieńszy, a obraz nad blokiem może być widoczny przez cały rok.
Oderwanie wczorajszej kartki zmienia sprawdzenie daty w drobną domową czynność. Kalendarz trzeba przesuwać ręcznie; po kilku pominiętych dniach trzeba usunąć kilka kartek, zanim widok nadrobi zaległość. Malejąca grubość bloku nadaje upływowi roku fizyczną formę. Dużą datę można odczytać z drugiego końca pokoju, a daty księżycowe i wpisy almanachowe zachęcają do przyjrzenia się z bliska.
Kalendarz ścienny jest też wspólnym punktem odniesienia. W domu, sklepie lub biurze kilka osób może korzystać z tego samego widoku. Na siatce z odpowiednią przestrzenią do pisania zakreślone spotkanie lub notatka o wizycie pozostaje widoczna obok innych planów na miesiąc. Przekładanie stron pozwala zachować wcześniejsze notatki w kalendarzu. Odrywanie stron oczyszcza widok, ale usuwa te przypomnienia, jeśli kartki nie zostaną zachowane.
Obrazy, prezenty i domowa ekspozycja
W XX wieku ilustrowane kalendarze ścienne wprowadziły kolorowe obrazy do codziennych wnętrz. Krajobrazy, kwiaty, modne postacie i portrety fotograficzne oferowały różne rodzaje dekoracji. W Chinach kontynentalnych pod koniec XX wieku kalendarze z pejzażami i gwiazdami filmowymi były dobrze znanym elementem domów. Wybór kalendarza mógł więc oznaczać wybór czegoś do oglądania przez nadchodzący rok, a nie tylko użytecznego układu dat.
Kalendarze krążyły również jako prezenty. Firmy wręczały je klientom, zakłady pracy kupowały je do rozdawania, a osoby prywatne dawały je krewnym i znajomym. Nowy kalendarz był praktycznym prezentem na zbliżający się rok. Nazwa firmy na kartce lub podkładzie mogła pozostawać w polu widzenia przy wielokrotnym użyciu, a odbiorca zyskiwał jednocześnie obraz i punkt odniesienia do dat w pomieszczeniu.
Położenie obrazu kształtuje ten codzienny kontakt. Ilustracja na stałym podkładzie pozostaje znajoma, gdy blok poniżej maleje. Kalendarz miesięczny może odsłaniać nowy obraz na każdej stronie. Na planszy rocznej obraz i daty pozostają razem, często z dużą ilustracją przyciągającą uwagę z daleka i mniejszymi panelami dat czytanymi z bliska.
Niektóre obrazy niosą też znaczenia almanachowe. Diagram Wiosennego Wołu przedstawia wołu i jego pasterza; ich kolory tradycyjnie kodują prognozy dotyczące perspektyw rolniczych w nadchodzącym roku. Taki obraz należy zarówno do symbolicznej tradycji prognostycznej kalendarza, jak i do jego dekoracji.
Obraz i datowany papier nie muszą mieć tej samej długości życia. Dołączony kalendarz może zostać zużyty, podczas gdy ilustrowany podkład pozostanie, a ulubiony obraz można zachować po upływie jego dat. Kalendarz z przekładanymi stronami może natomiast zakończyć rok z nadal dołączonymi obrazami i odręcznymi przypomnieniami.