Porównanie pojęcia dnia księżycowego w różnych systemach
Zapis porównania
„Dzień księżycowy” może opisywać różne rzeczy. W kalendarzu chińskim zwykle oznacza numerowany dzień cywilny w obrębie miesiąca księżycowego. W obliczeniach pochodzenia tybetańskiego może oznaczać jednostkę fazy księżycowej o zmiennej długości, której numer przypisuje się dniowi kalendarzowemu. Podobnie wyglądające numery miesiąca i dnia mogą więc opisywać różne rodzaje dat.
Porównanie wymaga też wspólnego punktu wyjścia: tej samej chwili lub daty cywilnej w określonej konwencji. Chwilę można wyrazić w kilku strefach czasowych. Data cywilna obejmuje cały dzień, którego granice zależą od kalendarza i czasu odniesienia.
| Pole | Szczegół do zachowania | Dlaczego to ważne |
|---|---|---|
| Przedmiot porównania | Dokładna chwila ze strefą czasową lub określona data cywilna | Rozróżnia punkt w czasie i cały dzień |
| Kalendarz cywilny | Gregoriański lub juliański, z rokiem, miesiącem i dniem | Te same zapisane liczby mogą identyfikować różne dni |
| Kalendarz tradycyjny | Chiński, wietnamski, koreański lub nazwana wersja pochodzenia tybetańskiego | Określa reguły stojące za datą |
| Konwencja odniesienia | Czas standardowy, południk odniesienia i granica doby, gdy mają znaczenie | Ustala, który dzień zawiera zdarzenie |
| Rok | Pełne oznaczenie roku lub ery, w razie potrzeby z informacją o cyklu | Unika niejednoznaczności powracających nazw lat |
| Miesiąc | Numer lub oryginalna nazwa wraz ze statusem zwykłym albo przestępnym | Rozróżnia dwa miesiące o tym samym oznaczeniu |
| Dzień księżycowy | Numer i, gdy ma to zastosowanie, wskazanie wystąpienia daty powtórzonej | Sam numer może wskazywać więcej niż jeden dzień |
| Źródło daty kalendarzowej | Publikacja lub wersja obliczeń użyta do przeliczenia | Zachowuje podstawę wyniku, zwłaszcza w przypadku dat historycznych |
Przechowuj razem oryginalną datę i jej cywilny odpowiednik. Sama przetłumaczona nazwa miesiąca nie pokazuje, według jakich reguł wykonano przeliczenie.
Różne granice
W kalendarzu chińskim księżycowy dzień 1 jest dniem cywilnym zawierającym astronomiczny nów. Część dnia 1 może więc przypadać przed chwilą nowiu. Kolejne numery dni postępują wraz z datami cywilnymi przez miesiąc liczący 29 lub 30 dni. Kalendarze wietnamski i koreański używają tego samego ogólnego rodzaju numerowanego dnia, choć ich czasy odniesienia mogą umieścić zdarzenie astronomiczne w innej dacie.
Dzień 15 to pozycja w tym ciągu, a nie dokładny znacznik czasu pełni. Odstęp między nowiem a pełnią jest zmienny, a dzień 1 zaczyna się na granicy doby cywilnej, nie w chwili koniunkcji. Dokładna pełnia może zatem wystąpić przed piętnastym dniem lub po nim.
W obliczeniach pochodzenia tybetańskiego dzień księżycowy odpowiada przyrostowi obliczonej długości Księżyca względem Słońca o 12 stopni. Trzydzieści takich przedziałów tworzy pełny cykl faz, ale ich czasy trwania są zmienne. Tradycyjny model astronomiczny wyznacza te przedziały, a umowna granica o świcie służy przypisywaniu ich numerów zwykłym dniom.
Zgodnie z regułą przypisania Phugpa przedział, który w całości mieści się między dwiema granicami o świcie, nie otrzymuje daty w ciągu zwykłych dni. Przedział obejmujący dwie granice o świcie dostarcza swojego numeru dwukrotnie. Poniższe schematyczne ciągi pokazują różnicę.
| Wydrukowany ciąg dat księżycowych | Interpretacja |
|---|---|
| 5, 7, 8 | Data 6 jest pominięta |
| 8, 8, 9 | Data 8 powtarza się w dwóch kolejnych zwykłych dniach |
Dni tygodnia biegną normalnie w obu przypadkach. Miesiąc przestępny jest czymś odrębnym od każdego z tych wzorców: dodaje miesiąc do roku, a nie zmienia numer dnia w miesiącu.
Granice miesięcy i błędy przeliczeń
Różnica jednego dnia może powstać, gdy nów blisko północy przypada na różne daty cywilne według dwóch czasów odniesienia. Różne rozmieszczenie miesięcy przestępnych może wywołać znacznie większą różnicę w oznaczeniach miesiąca i dnia. Miejsce rozbieżności pomaga rozpoznać, co trzeba porównać.
Zacznij od wersji kalendarza i konwencji odniesienia, a następnie porównaj początki odpowiednich miesięcy. Sprawdź, czy każdy miesiąc jest zwykły, czy przestępny, zanim policzysz jego dni. W kalendarzu pochodzenia tybetańskiego zbadaj również numery pomijane i powtarzane. Liczenie zwykłych dni od początku miesiąca bez tych korekt nie odtworzy jego dat księżycowych.
Gdy dwa wyniki deklarują stosowanie tych samych reguł, rozbieżność może wynikać z dokładności numerycznej, nieaktualnej tabeli, błędu transkrypcji lub błędu implementacji. Zdarzenia bardzo bliskie granicy dnia są szczególnie wrażliwe na drobne różnice obliczeń. Porównaj leżące u podstaw chwile zdarzeń lub opublikowaną tabelę miesięcy, zamiast traktować każdą niezgodność jako odmianę regionalną.
Zaplanowane obchody święta są odrębnym zagadnieniem. Przesunięcie uroczystości na weekend lub zastosowanie szczególnej reguły dla daty pominiętej nie zmienia ciągu dat kalendarza.