Historyczne kalendarze japońskie
Historia kalendarza
Japonia stosowała kolejne kalendarze księżycowo-słoneczne, zanim w 1873 r. przyjęła kalendarz gregoriański. Wiedza kalendarzowa dotarła do Japonii z Chin przez Półwysep Koreański. Kronika Nihon Shoki odnotowuje pod rokiem 553 próbę pozyskania specjalisty kalendarzowego z Baekje i ksiąg kalendarzowych.
W kalendarzu księżycowo-słonecznym miesiące podążały za cyklem Księżyca, a miesiące przestępne utrzymywały zgodność numerowanego roku z porami roku. Kalendarze japońskie rozróżniały „duże” miesiące trzydziestodniowe i „małe” dwudziestodziewięciodniowe. Ich kolejność zmieniała się co roku. Miesiąc przestępny, uruuzuki, dodawał kolejny miesiąc księżycowy. „Miesiąc 4” w dawnym dokumencie nie oznacza więc automatycznie gregoriańskiego kwietnia.
Ten zmieniający się ciąg miał znaczenie w życiu codziennym. Daisho-reki, kalendarze pokazujące miesiące duże i małe, mogły ukrywać odpowiednie liczby w obrazach lub grach słownych. Łączyły praktyczne przypomnienie długości miesięcy z rozrywką wizualną. Długości miesięcy były też ważne przy ustalaniu płatności i innych spraw załatwianych na koniec miesiąca.
Wybrane systemy kalendarzowe i pierwsze lata ich stosowania
| Kalendarz | Pierwszy rok stosowania w Japonii | Miejsce w ciągu |
|---|---|---|
| Senmyo | 862 | System pochodzenia chińskiego stosowany przez ponad osiem stuleci |
| Jokyo | 1685 | Reforma związana z Shibukawą Harumim |
| Horeki | 1755 | Późniejsza reforma okresu Edo |
| Kansei | 1798 | Późniejsza reforma okresu Edo |
| Tenpo | 1844 | Ostatni oficjalny system księżycowo-słoneczny przed przyjęciem kalendarza gregoriańskiego |
| Gregoriański | 1873 | Nowy kalendarz cywilny wprowadzony w okresie Meiji |
Tabela podaje lata stosowania, które mogą różnić się od roku zatwierdzenia reformy. Reformę Jokyo zatwierdzono na przykład w 1684 r., a zastosowano na rok 1685. Harumi dostosował chiński kalendarz Shoushi dzięki obserwacjom i poprawkom uwzględniającym między innymi różnicę długości geograficznej między Chinami a Japonią. Późniejsze reformy włączały astronomię zachodnią.
Kalendarz był także przedmiotem wydawniczym zawierającym więcej niż daty. Guchureki, szczegółowe kalendarze z adnotacjami, podawały informacje sezonowe i oceny dni. Ich właściciele czasem wykorzystywali wolne miejsca na zapiski dziennikowe. Uproszczone kalendarze zapisane kaną, japońskim pismem sylabicznym, oraz rozwój druku udostępniły informacje kalendarzowe szerszym kręgom czytelników. Zachowany kalendarz może więc przechowywać zarówno opublikowane informacje o danym roku, jak i zapis codziennego życia czytelnika.
Zmiana z 1873 r.
Reforma Meiji skróciła dwunasty miesiąc starego kalendarza. Jego drugi dzień był ostatnim dniem obchodzonym według dawnego systemu cywilnego. Następny dzień, który byłby dniem 3 miesiąca 12 roku Meiji 5, stał się 1 stycznia 1873 r., czyli dniem 1 miesiąca 1 roku Meiji 6. Następstwo dni trwało, a zmieniły się oznaczenia kalendarzowe.
| Miejsce względem reformy | Datowanie japońskie | Odpowiednik gregoriański |
|---|---|---|
| Ostatni dzień według starego kalendarza cywilnego | Meiji 5, miesiąc 12, dzień 2 | 31 grudnia 1872 r. |
| Pierwszy dzień według nowego kalendarza cywilnego | Meiji 6, miesiąc 1, dzień 1 | 1 stycznia 1873 r. |
Reformę wprowadzono proklamacją Dajokan nr 337 z roku Meiji 5. Zastąpiła kalendarz cywilny, nie znosząc datowania według lat ery. Datę Meiji trzeba zatem odczytywać z uwzględnieniem kontekstu kalendarzowego: ten sam styl oznaczania roku występuje po obu stronach zmiany.
Informacje starego kalendarza nadal pojawiały się obok nowych dat w kalendarzach oficjalnych aż do kalendarza na 1909 r. Przyjęcie systemu gregoriańskiego było gwałtowną zmianą administracyjną, ale datowanie księżycowe i terminologia sezonowa pozostały czytelnikom znane.
Wyszukiwanie dat historycznych
Przeliczenie historyczne rozpoczyna się od daty zapisanej w źródle: nazwy ery, roku ery, miesiąca, dnia i ewentualnego oznaczenia miesiąca przestępnego. Zachowaj tę transkrypcję obok przeliczonego wyniku. Miesiąc zwykły i przestępny o tym samym numerze są oddzielnymi miesiącami, więc pominięcie oznaczenia przestępności może przesunąć odpowiedź o całą lunację.
Japanese Luni-Solar Month Database udostępnia wyszukiwanie historyczne z polem miesiąca przestępnego i możliwością wyboru kalendarza cywilnego dla wyniku. Korzystaj z informacji o erze i miesiącu w dokumencie, by znaleźć odpowiadający miesiąc, zamiast rozciągać współczesny kalendarz chiński wstecz.
Domyślnie baza podaje daty gregoriańskie od 15 października 1582 r., a przed tą granicą — juliańskie. Wybierz wyraźnie wynik gregoriański, gdy w całym projekcie wymagane są odpowiedniki gregoriańskie. Niektóre historyczne granice er są niepewne, więc zapis w pobliżu zmiany ery może również wymagać politycznego i geograficznego kontekstu oryginalnego dokumentu.