Daty świąt w Japonii: według dawnego kalendarza, z zachowaniem tych samych numerów miesiąca i dnia i przesunięte

Dlaczego jedno święto może mieć kilka dat

Japońskie święto związane z siódmym miesiącem można obchodzić w lipcu, w sierpniu albo w dniu zmieniającym się z roku na rok. Wzorce te odzwierciedlają różne reakcje na przyjęcie przez Japonię kalendarza gregoriańskiego w 1873 r. Społeczności mogły zachować dawne numery miesiąca i dnia, utrzymać święto blisko jego wcześniejszej pory roku przez przesunięcie o miesiąc lub nadal obchodzić datę księżycowo-słoneczną.

Rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ dawny siódmy miesiąc był miesiącem księżycowym, a nie gregoriańskim lipcem. Jego pozycja w roku sezonowym zmieniała się, gdyż kalendarz stosował miesiące po 29 lub 30 dni i od czasu do czasu dodawał miesiąc przestępny. Przypisanie dawnego święta siódmego miesiąca do lipca mogło więc znacznie przyspieszyć je w obrębie pory roku i zerwać związek z określoną fazą Księżyca.

Tanabata i Obon pokazują skutki w różnych kontekstach. Tanabata jest świętem gwiazd związanym z życzeniami i spotkaniem niebiańskich kochanków. Obon to okres pamięci o przodkach, odwiedzin rodzinnych oraz witania i odprowadzania duchów przodków. Oba zachowały swoją tożsamość, przyjmując kilka współczesnych harmonogramów.

Trzy sposoby zachowania dawnej daty

Konwencja gregoriańska zachowująca te same numery pozostawia miesiąc i dzień zapisane w starym kalendarzu. Siódmy dzień siódmego miesiąca Tanabaty staje się 7 lipca. Liczby pozostają, lecz data nie podąża już za miesiącem księżycowym.

Obchody o miesiąc później, często nazywane tsuki-okure, przenoszą uroczystość do następnego miesiąca gregoriańskiego. W ten sposób 7 lipca staje się 7 sierpnia. Zwykle przybliża to letnie święto do jego dawnego otoczenia sezonowego. Jest to przesunięcie w obrębie kalendarza gregoriańskiego, a nie przeliczenie z powrotem na stary kalendarz.

Obchody zachowujące stary kalendarz podążają za miesiącem i dniem księżycowym, więc ich data gregoriańska zmienia się co roku. Niektóre okazje wykorzystują zamiast tego ściśle określoną współczesną regułę przybliżającą dawną datę księżycową. Do tej drugiej kategorii należy tradycyjna Tanabata.

Dodanie jednego miesiąca gregoriańskiego nie może dokładnie odtworzyć przeliczenia księżycowego. Kalendarze te nie pozostają od siebie w stałej odległości określonej liczbą dni, więc święto przesunięte o miesiąc i obchody księżycowe mogą w tym samym roku dzielić tygodnie.

Obon: lipiec, sierpień i dawny siódmy miesiąc

Obon rozwinął się z buddyjskich obchodów i japońskich zwyczajów pamięci o zmarłych. W domach witających duchy przodków przygotowania obejmują sprzątanie, ustawianie ofiar i gromadzenie krewnych. Ognie lub światła powitalne prowadzą przodków do domu, a obrzędy pożegnalne wyznaczają ich odejście. Do tego okresu należą również wizyty na grobach, nabożeństwa świątynne i Bon odori, wspólne tańce Bon, których formy różnią się zależnie od społeczności i tradycji religijnej.

Niektóre społeczności, w tym części Tokio, obchodzą Bon w połowie lipca, zwykle od 13 do 16 lipca. Wiele innych wybiera 13–16 sierpnia, czyli okres gregoriański o miesiąc późniejszy. W obu przypadkach daty mogą powracać bez zmian co roku. Sierpniowe obchody nie muszą więc być obchodami według starego kalendarza, nawet gdy swobodnie określa się je jako „stary Bon”.

Okinawski Bon według starego kalendarza daje wyraźnie odmienny przykład. Przypada na dni 13–15 miesiąca księżycowego 7. Trzynastego dnia wita się przodków, czternasty jest dniem pośrednim, a piętnastego się ich odprowadza. Krewni przychodzą z darami, ofiarowują kadzidło i zbierają się na pożegnanie w domu z ołtarzem rodzinnym. Odpowiadające daty gregoriańskie trzeba odnajdywać na nowo każdego roku. Jest to nadal harmonogram księżycowy, z własną trzydniową sekwencją, a nie po prostu czterodniowy okres z głównych wysp przesunięty na sierpień.

Wybór kalendarza zmienia termin spotkania, lecz obrzędy nadal porządkują wizytę przodków w przybycie, pobyt i odejście. Sekwencja ta wyjaśnia, dlaczego wpis dotyczący Bon często podaje kilka dni, a nie tylko piętnasty.

Tanabata: numery daty i nocne niebo

Tradycyjna pozycja Tanabaty to siódmy dzień siódmego miesiąca księżycowego. Dzień 7 lipca zachowuje te liczby w formie gregoriańskiej. Stałe obchody 7 sierpnia stosują konwencję przesunięcia o miesiąc, a utrwalone święto w Sendai trwa od 6 do 8 sierpnia. Jego duże dekoracje papierowe należą do sierpniowego okresu świątecznego, a nie do corocznie zmieniającego się przeliczenia księżycowego.

Data Tanabaty związana z Księżycem zachowuje inną cechę: związek okazji z przybywającym Księżycem. Siódmy dzień księżycowy przypada około sześciu dni po nowiu, z przybywającym Księżycem na wieczornym niebie. Stałe daty lipcowe i sierpniowe mogą przypadać w dowolnej fazie Księżyca. Rozróżnienie zmienia więc nocne niebo związane z obchodami, a także ich miejsce w lecie.

Współczesna reguła tradycyjnej Tanabaty

Tradycyjna Tanabata jest określona jako ruchoma data bliska dawnej okazji księżycowej. Korzystając z japońskich dat cywilnych, wybierz najpóźniejszą datę zawierającą nów, która przypada w dniu zawierającym początek Końca upałów lub wcześniej; jest to okres solarny, na którego początku Słońce osiąga długość ekliptyczną 150°. Wybraną datę nowiu licz jako dzień 1; tradycyjna Tanabata przypada w dniu 7, sześć dni później. Nów w tej samej dacie cywilnej co początek Końca upałów spełnia warunek nawet wtedy, gdy jego dokładna chwila następuje później tego dnia.

Kyureki, czyli „stary kalendarz”, zwykle odnosi się do dawnego kalendarza Tenpo lub współczesnych rekonstrukcji datowania według starego kalendarza. Japonia nie ma już oficjalnego księżycowo-słonecznego kalendarza cywilnego. Reguła tradycyjnej Tanabaty zapewnia określoną datę obchodów bez konieczności pełnego odtwarzania tamtego kalendarza.

Jak czytać program święta

Program mówiący „co roku 7 sierpnia” opisuje stały harmonogram gregoriański. Program wskazujący „siódmy dzień dawnego siódmego miesiąca” opisuje regułę księżycową i wymaga odpowiadającej daty gregoriańskiej dla danego roku. W przypadku Obon to samo rozróżnienie oddziela coroczny stały okres 13–16 sierpnia od okinawskich obchodów siódmego miesiąca według starego kalendarza.

Samo słowo „sierpień” nie identyfikuje konwencji: ruchoma data księżycowa także może akurat przypaść w sierpniu. Podobnie publiczne tańce lub święto uliczne można zorganizować w dogodny weekend obok domowych obrzędów odprawianych w zwyczajowych terminach. Reguła daty w programie i opisywane wydarzenie pokazują, czy zachowuje ono dawne numery, przybliża wcześniejszą porę roku, czy nadal podąża za Księżycem.