Urodziny Buddy i różne daty obchodów
Urodziny Buddy oddają cześć narodzinom Buddy Siakjamuniego, nauczyciela znanego również jako Siddhartha Gautama. Świętują początek życia, w którym osiągnął przebudzenie i nauczał drogi wyjścia z cierpienia. Obrzędy świątynne, obmywanie wizerunku Buddy jako niemowlęcia, hojność i ponowna uwaga poświęcona postępowaniu łączą wdzięczność za jego życie z praktykowaniem jego nauk.
Chińska buddyjska uroczystość przypada w czwartym miesiącu księżycowym, ósmego dnia. Inne tradycje buddyjskie upamiętniają narodziny w różnych terminach, a niektóre obchodzą je wspólnie z oświeceniem i odejściem Buddy. Różnice te dotyczą zarówno kalendarza, jak i wydarzeń łączonych przez święto.
Jedno życie, różne uroczystości
W chińskiej praktyce buddyjskiej życie Buddy upamiętniają odrębne uroczystości. Jego narodziny przypadają ósmego dnia czwartego miesiąca, oświecenie — ósmego dnia dwunastego miesiąca, a odejście w ostateczną nirwanę — piętnastego dnia drugiego miesiąca. Ostateczna nirwana oznacza odejście przebudzonej istoty bez dalszych odrodzeń. Każda uroczystość kieruje uwagę na określony fragment życia i nauczania Buddy.
Wesak, zapisywany również jako Vesak, łączy narodziny, oświecenie i odejście w jedną uroczystość w wielu wspólnotach buddyjskich, szczególnie w tradycjach therawady. Jego nazwa pochodzi od indyjskiego miesiąca Waiśakha. Tradycyjne przekazy umieszczają wszystkie trzy wydarzenia w pełni tego miesiąca, w różnych latach życia Buddy. Połączone święto przywołuje zatem cały przebieg jego życia i wyzwolenia.
Buddyzm rozwijał się w społeczeństwach o różnych odziedziczonych kalendarzach religijnych. Chińskie i koreańskie obchody urodzin przypadają ósmego dnia czwartego miesiąca księżycowego; Wesak podąża za konwencją pełni. W Japonii wiele świątyń obchodzi obecnie uroczystość ósmego dnia czwartego miesiąca 8 kwietnia w kalendarzu gregoriańskim. Są to utrwalone formy upamiętnienia, a nie różne przeliczenia jednej powszechnie uzgodnionej historycznej daty narodzin.
| Tradycja lub obchód | Zwykła konwencja daty | Główny akcent |
|---|---|---|
| Chińskie buddyjskie urodziny | Czwarty miesiąc księżycowy, ósmy dzień | Narodziny Buddy, często obchodzone przez obmywanie jego wizerunku |
| Koreańskie Urodziny Buddy | Czwarty miesiąc księżycowy, ósmy dzień | Narodziny Buddy, z nabożeństwami świątynnymi i obchodami z latarniami |
| Japońskie Hanamatsuri | 8 kwietnia w wielu japońskich tradycjach buddyjskich | Narodziny Buddy, z kwiatami i polewaniem wizerunku niemowlęcia słodką herbatą |
| Wesak w wielu wspólnotach therawady | Pełnia miesiąca Waiśakha, zwykle w maju; wyznaczony dzień wynika z kalendarza wspólnoty | Łączne upamiętnienie narodzin, oświecenia i odejścia |
Obchód przypadający podczas pełni i obchód ósmego dnia nie muszą się zbiegać, a kalendarze buddyjskie mogą wyznaczać Wesak w różnych dniach gregoriańskich. Świątynia może też urządzić większe publiczne zgromadzenie w pobliski weekend.
Obmywanie Buddy
Podczas ceremonii obmywania uczestnicy polewają wodą niewielki wizerunek Buddy jako niemowlęcia. Czynność oddaje cześć jego narodzinom i wyraża zobowiązanie do oczyszczenia własnego umysłu z chciwości, nienawiści i niewiedzy. Pokłony, polewanie wodą i składanie ślubowań łączą upamiętnienie z refleksją nad postępowaniem i współczuciem dla innych.
Wizerunek przywołuje buddyjskie opowieści o narodzinach. Królowa Maja rodzi w ogrodzie w Lumbini; noworodek robi siedem kroków i wskazuje niebo oraz ziemię. W znanej chińskiej wersji dziewięć smoków obmywa go pachnącą wodą. Te cudowne wydarzenia zapowiadają przyszłe przebudzenie dziecka i jego znaczenie dla świata. Ceremonia pozwala wiernym uczestniczyć w jego powitaniu.
Rytuał ma długą historię w Azji Wschodniej. W okresie Tang mnich Yijing przetłumaczył buddyjski tekst objaśniający obmywanie wizerunków i jego korzyści religijne. Praktyka łączy zewnętrzny akt czci z wewnętrzną pracą nad rozwijaniem jaśniejszego, życzliwszego umysłu.
Podczas japońskiego Hanamatsuri wizerunek niemowlęcia stoi w małym pawilonie ozdobionym kwiatami. Wierni polewają go chochlami słodkiej herbaty, przywołując niebiański deszcz z opowieści o narodzinach. Kwiaty przypominają scenerię ogrodu; nazwa Hanamatsuri oznacza „święto kwiatów”. Pachnąca woda i słodka herbata są różnymi wyrazami tego samego aktu powitania i oddania.
Oddawanie czci Buddzie poprzez praktykę
Nabożeństwa urodzinowe mogą obejmować recytację, ofiary z kwiatów i świateł, nauczanie, posiłki wegetariańskie i pracę dobroczynną. W Korei związane z nimi święto latarni Yeondeunghoe wprowadza rozświetlone latarnie zarówno do procesji, jak i na teren świątyń. Ich światło wyraża pragnienie, by mądrość rozproszyła niewiedzę. Obchody z latarniami mogą wykraczać poza same urodziny.
Wesak również łączy oddanie z praktyką. Świeccy buddyści mogą ofiarowywać wspólnocie monastycznej żywność i inne potrzebne rzeczy, słuchać nauk, medytować i przyjmować na ten dzień dodatkowe wskazania, czyli zasady postępowania. Dyscyplina ta nadaje praktyczną formę przykładowi Buddy: hojność, powściągliwość i uważność wobec umysłu towarzyszą świętowaniu jego życia.