Nowy Rok ludu Qiang w jego własnej tradycji
Nowy Rok ludu Qiang
Nowy Rok ludu Qiang to obchodzone w porze zbiorów święto społeczności Qiang w Syczuanie. Jego zwyczajowa data kalendarzowa to pierwszy dzień dziesiątego miesiąca księżycowego, kilka miesięcy przed Świętem Wiosny w pierwszym miesiącu. Dziękczynienie za pomyślność, oddawanie czci przodkom i odnawianie więzi ze światem przyrody nadają temu Nowemu Rokowi swoiste znaczenie. Czci okazywanej górom towarzyszą modlitwy o harmonię w rodzinach i wiosce.
Święto obchodzą społeczności między innymi w Maoxian, Wenchuan, Lixian, Songpan i Beichuan, a także w innych częściach Syczuanu. Uroczystości trwają zwykle od trzech do pięciu dni. Rimai jest jedną z transkrypcji nazwy w języku Qiang, choć nazwy, terminy i szczegóły obrzędów różniły się między wioskami.
Dziesiąty miesiąc księżycowy należy do chińskiego kalendarza księżycowo-słonecznego. Nie jest to gregoriański październik: w 2026 r. jego pierwszy dzień przypada 9 listopada. Znana data w dziesiątym miesiącu zaczęła się szerzej upowszechniać jako wspólny termin podczas odradzania się święta od lat 80. XX wieku. Wcześniejsze obchody wiejskie mogły odbywać się według różnych miejscowych harmonogramów, częściowo zależnych od dojrzewania i zbierania plonów.
Obrzędy i spotkania
Shibi, specjalista obrzędowy ludu Qiang, prowadzi ceremonie religijne i przechowuje wiedzę o ich śpiewach oraz kolejności działań. Obrzędy górskie są dziękczynieniem za zbiory i prośbą o ochronę w nadchodzącym roku. Mogą obejmować ofiarowanie górom kozy. Bębny obciągnięte owczą skórą, recytowanie eposów, śpiew i taniec łączą kult z przekazywaniem odziedziczonych opowieści.
Święto rozgrywa się w świętym krajobrazie, miejscach wspólnotowych spotkań i domu. Obrzędy górskie dotyczą relacji wioski z jej siłami opiekuńczymi. Wspólne uroczystości łączą gospodarstwa poprzez strój, taniec i jedzenie. Wieczorny kult domowy kieruje obchody z powrotem ku bóstwom rodzinnym, palenisku i wspólnemu posiłkowi.
| Miejsce | Charakterystyczne praktyki | Główny przedmiot troski |
|---|---|---|
| Obrzęd górski | Ofiary i modlitwy pod przewodnictwem shibi | Wioska i jej święty krajobraz |
| Wspólne zgromadzenie | Śpiew, taniec, wspólne jedzenie i picie | Uczestnictwo różnych gospodarstw i pokoleń |
| Obchody domowe | Rodzinne ofiary i wieczorny posiłek | Relacje domowe i ochrona gospodarstwa |
W salang, wspólnym tańcu w kręgu, do obchodów przyłączają się ludzie w różnym wieku. Otwieranie dzbanów alkoholu zbożowego i dzielenie się jedzeniem również czynią ze święta okazję do wymiany między gospodarstwami. Mieszkańcy wnoszą żywność i pracę, a nie tylko uczestniczą w obrzędach.
Tożsamość święta
Trzęsienie ziemi w Wenchuan w 2008 r. uszkodziło wioski, miejsca obrzędowe i przedmioty ceremonialne oraz pozbawiło życia ludzi przechowujących wiedzę o tradycji. Odbudowa i wznowione nauczanie stały się nierozłączne z przetrwaniem święta. Nowy Rok ludu Qiang wpisano w 2009 r. na Listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego wymagającego pilnej ochrony UNESCO, a w 2024 r. przeniesiono na Listę reprezentatywną.
Współczesna praktyka obejmuje duże obchody publiczne i obrzędy wiejskie. Program miejski może łączyć występy kilku społeczności, podczas gdy ceremonia wiejska zachowuje własny ołtarz, śpiewy i obowiązki gospodarstw. Migracja, turystyka i publiczne programy kulturalne zmieniły miejsca spotkań oraz sposób prezentacji ceremonii. Nieustanna praca specjalistów obrzędowych, rodzin i tancerzy łączy te różne środowiska z dziękczynieniem za plony i życiem wspólnoty, stanowiącymi istotę święta.