Święta Wangye i cykle wieloletnie
Podczas tajwańskich świąt Wangye (王爷) wita się boskich urzędników, którzy według wierzeń mają dokonać inspekcji wspólnoty, usunąć szkodliwe wpływy i zapewnić ochronę. Przygotowania mogą zajmować znaczną część czasu między kolejnymi obchodami: buduje się łódź królewską, przydziela obowiązki obrzędowe, a dzielnice lub wsie przygotowują się na przyjęcie przybywających bóstw. Procesje i wspólne obrzędy religijne kończą się uroczystym pożegnaniem, często połączonym ze spaleniem łodzi.
Zarówno Donggang w powiecie Pingdong, jak i Xigang w Tajnanie organizują wielkie święta w cyklu trzyletnim. Wspólny rytm łączy różne formy organizacji religijnej i różne obszary. Obchody w Donggang skupiają się wokół miasta i jego organizacji dzielnicowych; święto w Xigang łączy rozległą sieć wsi poprzez przemieszczającą się procesję i wspólną ceremonię ofiarną.
Królowie i ich misja
W tym kontekście religijnym Wangye znaczy „Pan” lub „Książę”. Jest to tytuł używany wobec różnych bóstw, a nie imię jednego boga. Przybywających królów określa się również zaszczytnym tytułem Qiansui (千岁). Podczas omawianych tu świąt występują oni jako urzędnicy, którym powierzono objazd świata ludzi w imieniu Nieba. Ich przyjęcie wymaga przygotowania tymczasowej siedziby, służby i darów ofiarnych oraz przeprowadzenia inspekcji obszaru objętego ich ochroną.
Kult Wangye dotarł na Tajwan wraz z migrantami z Fujianu i Guangdongu, a szczególnie silnie rozwinął się we wspólnotach nadmorskich i nadrzecznych. Jego historia jest ściśle związana z lękiem przed epidemiami i obrzędami odpędzania nieszczęść. W niektórych tradycjach uważa się, że bóstwa mają moc zarówno sprowadzania chorób, jak i ich usuwania. Święta powitalne wyrażają szersze pragnienie pokoju, bezpieczeństwa i pomyślności, zachowując zarazem obrzędy odsyłania zagrażających sił.
Rok święta i wybór dat
Kolejną edycję święta często nazywa się ke. Cykl trzyletni wskazuje lata, w których powracają główne obchody; nie oznacza, że każda ceremonia przypada zawsze tego samego dnia. Zarówno w Donggang, jak i w Xigang cykl obejmuje lata noszące nazwy ziemskich gałęzi Chou (Wół), Chen (Smok), Wei (Koza) i Xu (Pies). Te cztery pozycje dzielą odstępy trzech lat w dwunastogałęziowej sekwencji używanej w kalendarzu pni i gałęzi.
Obie wspólnoty ustalają programy niezależnie od siebie. Świątynia Donglong w Donggang posługuje się klockami wróżebnymi, aby uzyskać boską aprobatę dla proponowanych dat. W Xigang przygotowania obejmują wybór pomyślnych dat przez specjalistę. Wspólny rok obchodów nie oznacza zatem wspólnego tygodnia świątecznego.
| Cecha kalendarza | Donggang | Xigang |
|---|---|---|
| Częstotliwość głównego święta | Co trzy lata | Co trzy lata |
| Zwykła pora roku | Jesień | Wiosna, z głównymi obrzędami w okolicach czwartego miesiąca księżycowego |
| Główna sekwencja publicznych obchodów | Osiem dni i siedem nocy powitania, procesji, obrzędów religijnych i pożegnania | Trzy dni procesji po obszarze wspólnoty w ramach dłuższego programu zaproszeń, obrzędów ofiarnych i pożegnania |
| Przygotowania | Obowiązki związane z następną edycją podejmuje się niedługo po poprzednim pożegnaniu; budowa łodzi rozpoczyna się z dużym wyprzedzeniem | Organizacja wsi i przygotowania obrzędowe rozpoczynają się w poprzednim roku, po czym następują budowa łodzi i próby występów |
Między tymi wielkimi zgromadzeniami nadal odbywają się coroczne obrzędy świątynne. Inne wspólnoty czczące Wangye mają własne kalendarze; trzyletni rytm nie jest zasadą obowiązującą każde bóstwo lub święto noszące ten tytuł.
Donggang: powitanie królów w mieście
Świątynia Donglong stanowi centrum święta Powitania Królów w Donggang. Jej stałe bóstwo, Wen Wangye, pełni inną rolę niż pięciu przybywających królów przyjmowanych podczas danej edycji. W czasie inspekcji goście zatrzymują się w tymczasowej boskiej siedzibie. Rozróżnienie między stałym opiekunem a przybywającymi urzędnikami wyjaśnia, dlaczego świątynia poświęcona Wangye organizuje mimo to ceremonię powitania królów z zewnątrz.
Siedem donggańskich jiaotou, czyli organizacji dzielnicowych, dzieli między siebie obowiązki noszenia palankinów bóstw i wyposażenia łodzi. Zadania na następną edycję przydziela się wkrótce po zakończeniu poprzedniego święta. Następnie budowniczowie łodzi, specjaliści obrzędowi, zespoły procesyjne i gospodarstwa domowe podejmują przygotowania do kolejnego powitania.
Publiczna sekwencja obchodów rozpoczyna się przyjęciem królów nad wodą. Procesja przenosi ich przez różne części Donggang w palankinach, ceremonialnych siedziskach noszonych na drążkach. Gospodarstwa domowe wystawiają dary ofiarne, a uczestniczące świątynie przyprowadzają własne bóstwa i zespoły występujących. Wizyty w dzielnicach miejskich i na terenach rolniczych rozciągają ochronę królów na obszar codziennego życia wspólnoty. Przed ostatecznym odpłynięciem ulicami przemieszcza się także łódź królewska, zbliżając łódź mającą zabrać nieszczęścia do gospodarstw domowych, którym służy.
Xigang: procesje wiejskie i Wangjiao
Święto w Xigang skupia się wokół świątyni Qing'an, której głównym stałym bóstwem jest Mazu. Na czas obchodów świątynia staje się tymczasowym pałacem trzech królów pełniących służbę podczas tej edycji. Charakterystyczne jest tu połączenie procesji kadzidlanej po obszarze wspólnoty z Wangjiao, taoistyczną wspólnotową ceremonią ofiarną dla królów. Procesja i ceremonie przy ołtarzu są powiązanymi częściami tych samych obchodów.
W przygotowaniach uczestniczy zarówno pięć świątynnych grup dzielnicowych, jak i szersza sieć biorących udział w święcie wsi. Wsie organizują wizerunki swoich bóstw i zespoły występujących, podczas gdy osoby pełniące funkcje obrzędowe, pracownicy świątyni i specjaliści taoistyczni przygotowują pałac, łódź oraz obrzędy ofiarne. Mazu zaprasza się z Luermen, aby była świadkiem tych obrzędów. Wangjiao ma zapewnić pokój na obszarze wspólnoty, usunięcie niebezpiecznych wpływów i ulgę dla zaniedbanych duchów.
Główna procesja po obszarze wspólnoty trwa trzy dni. Grupy otrzymują polecenia w świątyni Qing'an, odwiedzają wsie na trasie danego dnia i wracają do świątyni. Podróż pozwala królom nawiązać kontakt z odrębnymi osadami, które uznają wspólny obszar religijny.
Wiejskie występy uwidaczniają te relacje. Formacje Song Jianga prezentują skoordynowane ruchy walki, a długa platforma w kształcie stonogi przewozi dzieci przebrane za postacie z opowieści historycznych i legendarnych. Przygotowanie takich grup wymaga lokalnego nauczania i prób przed świętem. Każda wieś wnosi do większej procesji rozpoznawalny własny udział, zamiast jedynie dostarczać widzów na wydarzenie w centralnej świątyni.
Łódź królewska i pożegnanie
Łódź królewska nadaje odejściu bóstw materialną postać. Wyposaża się ją na podróż: ma załogę, insygnia ceremonialne, przybory i prowiant. W Donggang żywność i codzienne zapasy wyrażają gościnność i wdzięczność — podczas podróży powrotnej królom nie powinno niczego zabraknąć. Załadunkowi towarzyszą obrzędy mające poddać szkodliwe wpływy boskiej kontroli i wywieźć je poza wspólnotę.
Sama budowa łodzi jest częścią przygotowań religijnych. W miarę postępu prac ceremonie odprawia się przy stępce, stanowiącej konstrukcyjny kręgosłup kadłuba, oraz przy innych częściach. Dzięki kunsztowi stolarskiemu i malarskiemu powstaje jednostka odpowiednia do świętego zadania; gotową łódź poświęca się przed odpłynięciem.
Podczas obu świąt łodzie odprawia się w różnych krajobrazach. Pożegnanie w Donggang odbywa się nad morzem; łódź z Xigang zabiera się na ceremonialne miejsce odpłynięcia nad rzeką Zengwen. Obrzędy taoistyczne otwierają symboliczne przejście na podróż. W religijnym rozumieniu rytuału spalenie łodzi odsyła królów do Nieba i zabiera nieszczęścia wspólnoty. Ogień dopełnia starannie przygotowanego pożegnania po dniach przyjmowania i oddawania im czci.
Co trwa między świętami
Powracający cykl wyznacza wspólny termin ukończenia wielkich przedsięwzięć. Składki finansują materiały i ceremonie, rzemieślnicy przygotowują łódź, a zespoły szkolą członków, którzy podczas następnej edycji odegrają przypadającą ich wsi lub dzielnicy rolę. Osoby, które się wyprowadziły, mogą wrócić, aby podjąć obowiązki rodzinne i wspólnotowe. Obszar święta podtrzymują te relacje, a nie tylko trasa pokonywana w dniach procesji.
Formy mogą się zmieniać, choć cykl pozostaje rozpoznawalny. W Donggang w latach 70. XX wieku, po okresie łodzi z bambusa i papieru, odrodziła się budowa drewnianych łodzi królewskich, ponownie wykorzystująca miejscowe umiejętności szkutnicze. W Xigang połączenie procesji i Wangjiao rozwinęło się dzięki łączeniu i rozszerzaniu obchodów wiejskich. Powrót co trzeci rok wymaga od ludzi ponownego budowania, ćwiczenia i współpracy; to właśnie ta powtarzana praca łączy jedne obchody z następnymi.