Przyjęcie kalendarza gregoriańskiego i dalsze obchody księżycowe w Chinach

Zmiana republikańska

Republika Chińska przyjęła gregoriańskie datowanie cywilne, uznając 1 stycznia 1912 r. za pierwszy dzień swojego pierwszego roku. Sun Zhongshan, powszechnie znany w języku angielskim jako Sun Yat-sen, wysłał telegram ogłaszający zmianę 2 stycznia. Reforma wprowadzała zarówno nowy kalendarz cywilny, jak i nowy system numeracji lat, zaczynający się od roku 1 republiki.

Początkowa polityka wydawnicza pozwalała przedstawiać oba kalendarze razem. Dyrektywa ze stycznia 1912 r. przewidywała umieszczanie dni tygodnia obok dat gregoriańskich, a okresów solarnych obok kalendarza tradycyjnego. Wybrane informacje zwyczajowe mogły pozostać, natomiast klasyfikacje pomyślności i niepomyślności oraz związane z nimi treści wróżebne należało usunąć. Rząd zmieniał zawartość znanego almanachu, a także sposób zapisywania dat urzędowych.

Podwójne datowanie pomagało też korzystać z nowego systemu. Okólnik z lutego 1912 r. wymagał, aby dokumenty rządowe zawierały zarówno daty gregoriańskie, jak i księżycowe. Urzędnicy mogli wprowadzać nowy kalendarz cywilny, a zarazem czynić jego daty rozpoznawalnymi dla czytelników przywykłych do starszego. Przyjęcie go w polityce rządu i zastąpienie dawnych praktyk w życiu codziennym były odrębnymi procesami.

Dwa Nowe Roki i codzienne zastosowania

Gregoriański 1 stycznia stanowił granicę roku cywilnego. Pierwszy dzień miesiąca księżycowego 1 pozostawał tradycyjnym Chińskim Nowym Rokiem, obchodzonym jako Święto Wiosny. Święto Latarni nadal przypadało na dzień 15 miesiąca księżycowego 1, a Święto Środka Jesieni — na dzień 15 miesiąca 8. Ich daty gregoriańskie zmieniają się co roku, ponieważ podążają za miesiącami księżycowymi.

Dla reformatorów republikańskich kalendarz był częścią szerszych starań o reorganizację życia publicznego. Wspólny kalendarz cywilny mógł koordynować pracę administracji, szkół, dokumentację handlową i publiczne uroczystości upamiętniające. Przenoszenie tradycyjnych świąt na daty gregoriańskie ingerowało jednak w utrwalone wzorce spotkań rodzinnych, kultu i obchodów sezonowych. Łatwiej było zmienić datę zapisaną w dokumencie niż zastąpić roczny ciąg, wokół którego gospodarstwa domowe organizowały te czynności.

Polityka nacjonalistyczna stała się bardziej restrykcyjna w 1929 r. Rozporządzenie z lipca zakazywało od 1930 r. dalszego wydawania równoległych kalendarzy gregoriańskich i księżycowych. Rozporządzenie z października wymagało, by rachunki przedsiębiorstw, umowy oraz inne dokumenty cywilne i handlowe stosowały republikańskie datowanie gregoriańskie bez dodatkowych dat księżycowych. Środki te dotyczyły wydawców i praktyk dokumentacyjnych, a także publicznego używania starszego kalendarza.

Tradycyjne święta mimo to nadal obchodzono. Współistnienie kalendarzy oferowało praktyczny układ: daty gregoriańskie porządkowały harmonogramy urzędowe i zawodowe, a księżycowe określały terminy świąt i uroczystości rodzinnych. Drukowane kalendarze mogły umieszczać dużą datę cywilną obok mniejszej daty księżycowej, pozwalając czytelnikom przechodzić między tymi zastosowaniami na tej samej stronie.

Struktura tradycyjnego kalendarza pomagała również zachować jego sezonową rolę. Był księżycowo-słoneczny, a miesiące przestępne utrzymywały zgodność miesięcy księżycowych z rokiem wyznaczanym przez pory roku. Zachowanie księżycowych dat świąt nie oznaczało więc, że święta te będą bez końca wędrować przez wszystkie cztery pory roku.

Numeracja lat i daty miesięczne

Zmiana numeru roku jest czymś innym niż zmiana sposobu obliczania jego miesięcy. Republikańska numeracja lat, czyli Minguo, rozpoczyna się od 1912 r. jako roku 1. Do dodatniego numeru roku republiki należy dodać 1911, aby otrzymać odpowiadający mu rok gregoriański.

Są to odpowiedniki lat, a nie przeliczenia miesięcy i dni księżycowych. Oficjalna republikańska data gregoriańska wykorzystuje gregoriańskie długości miesięcy i 1 stycznia jako granicę roku. Nieformalny zapis rodzinny może łączyć republikańskie oznaczenie roku z miesiącem i dniem księżycowym. W takim przypadku data księżycowa nadal wymaga przeliczenia, a końcowy miesiąc księżycowy może sięgać następnego roku gregoriańskiego. Sformułowania takie jak „stary kalendarz”, podwójne daty i kontekst dokumentu pomagają ustalić zamierzony system.

We wrześniu 1949 r. Chińska Ludowa Polityczna Konferencja Konsultatywna przyjęła dla Republiki Ludowej numerację lat naszej ery, wskazując, że bieżącym rokiem jest 1949. Zastąpiła ona numerację republikańską w oficjalnym datowaniu tego państwa. Gregoriańskie długości miesięcy i granicę roku cywilnego 1 stycznia wprowadzono już w 1912 r.