Zhongyuan i Święto Głodnych Duchów

Czas troski o zmarłych

Zhongyuan (中元) przypada piętnastego dnia siódmego miesiąca księżycowego. Jest to czas pamięci o przodkach, składania ofiar duchom, którymi nikt się nie opiekuje, i odprawiania nabożeństw dla dobra zmarłych. Angielska nazwa Hungry Ghost Festival, czyli Święto Głodnych Duchów, zwykle odnosi się do tego szerszego zespołu obchodów siódmego miesiąca.

Według wierzeń ludowych siódmy miesiąc jest okresem, gdy otwierają się bramy świata duchów, a zmarli mogą odwiedzać żywych. Obchody mogą więc trwać przez cały miesiąc, z piętnastym dniem jako jedną z głównych dat; niektóre społeczności nadają szczególne znaczenie dniowi czternastemu. Obrzędy otwarcia i pożegnania podążają za tradycjami lokalnymi, a nie jednym harmonogramem przestrzeganym wszędzie.

Przodkowie i głodne duchy zajmują w tych zwyczajach różne miejsca. O przodkach pamięta się poprzez nazwane relacje rodzinne. Duchy błąkające się lub pozbawione opieki nie otrzymują takiego samego zaopatrzenia w ofiary, natomiast głodny duch w nauczaniu buddyjskim cierpi z powodu dotkliwego, niezaspokojonego głodu. Troska o wszystkich tych odbiorców może przypadać w jednym okresie, nie czyniąc ich wzajemnie wymiennymi.

Zhongyuan i Urzędnik Ziemi

Nazwa Zhongyuan pochodzi z taoistycznego kalendarza Trzech Urzędników Nieba, Ziemi i Wody. Piętnasty dzień siódmego miesiąca należy do Urzędnika Ziemi, Diguan, którego rola wiąże się z odpuszczaniem przewinień i uwalnianiem od cierpienia. Nabożeństwa Zhongyuan mogą obejmować modlitwy, recytacje, pokutę i obrzędy mające przynieść pożytek zarówno zmarłym, jak i żywym.

Ten akcent pomaga wyjaśnić, dlaczego okres ten jest czymś więcej niż spotkaniem z przerażającymi duchami. Cel religijny obejmuje ulgę, pojednanie i poprawę położenia tych, którzy umarli. Tej trosce mogą towarzyszyć modlitwy o bezpieczeństwo domu.

Mulian i buddyjskie obchody Yulanpen

Buddyjskie Yulanpen skupia się na opowieści o Maudgalyayanie, znanym po chińsku jako Mulian. W relacji zawartej w piśmie religijnym wykorzystuje on moce duchowe, by odnaleźć zmarłą matkę, i znajduje ją cierpiącą jako głodny duch. Jest wychudzona i niezdolna zdobyć jedzenia. Przynosi jej miskę ryżu, lecz zanim zdoła zjeść, ryż zmienia się w płonące węgle.

Zrozpaczony tym, że własnymi mocami nie może jej uratować, Mulian prosi Buddę o pomoc. Budda wyjaśnia, że jej cierpienia nie da się przezwyciężyć wysiłkiem jednej osoby. Nakazuje Mulianowi złożyć ofiary wspólnocie monastycznej piętnastego dnia siódmego miesiąca, w tradycyjnym terminie zakończenia jej letniego odosobnienia. Wspólna praktyka duchowa i modlitwy mnichów mają jej pomóc.

Mulian postępuje zgodnie z pouczeniem, a jego matka zostaje uwolniona od cierpienia głodnego ducha. Nauka rozszerza obchód poza tę jedną rodzinę: ofiary można składać za żyjących rodziców i wcześniejsze pokolenia rodziców. Wdzięczność wyraża się hojnością, a dobro płynące z dobrych czynów, często nazywane zasługą, dedykuje się innym.

Ofiary Yulanpen wspierają wspólnotę monastyczną. Są odrębne od wystawiania jedzenia bezpośrednio na zewnątrz dla błąkających się duchów, choć oba działania mogą należeć do obchodów siódmego miesiąca tej samej społeczności. Zgromadzenia Yulanpen odnotowywano w Chinach już w VI wieku; z czasem nabożeństwa buddyjskie, obrzędy taoistyczne i pamięć domowa coraz częściej dzieliły ten okres.

Ofiary domowe i wspólnotowe

Domownicy mogą witać przodków kadzidłem, herbatą i przygotowanymi daniami, przedstawiając jedzenie przed tabliczkami przodków lub w innym rodzinnym miejscu kultu. Papierowe pieniądze i papierowe przedstawienia ubrań lub innych potrzebnych rzeczy można palić jako dary dla zmarłych. Intencją jest zaopatrzenie krewnych i podtrzymanie relacji wdzięczności oraz odpowiedzialności.

Ofiary wspólnotowe rozszerzają gościnność poza krąg krewnych. Na stołach wystawionych przed świątynią, w dzielnicy lub przy firmie mogą znajdować się ryż, owoce, gotowane jedzenie, herbata i inne zapasy. Są przeznaczone dla duchów, które nie mają potomków ani własnych regularnych ofiar. Pełne szacunku określenie „dobrzy bracia” zapewnia takim gościom uprzejme miejsce w zgromadzeniu.

W niektórych społecznościach pudu (普度), czyli powszechne wyzwolenie, łączy hojne ofiary z obrzędem buddyjskim lub taoistycznym. Specjaliści religijni mogą recytować święte pisma i odprawiać rytuały, aby złagodzić cierpienie oraz poprowadzić duchy dalej. W niektórych tradycjach lokalnych latarnie wodne pojawiają się jako światła dla zmarłych.

Występy i wspólne posiłki

Operę, teatr lalek i inne przedstawienia można ofiarowywać publiczności boskiej lub duchowej, jednocześnie bawiąc żywych.

Wspólne posiłki i składki na ceremonie zbliżają sąsiadów oraz współwyznawców. Spotkanie łączy opiekę nad zmarłymi krewnymi z szerszym zobowiązaniem wobec tych, którzy w przeciwnym razie mogliby pozostać głodni i zapomniani.