Chiński Nowy Rok i Święto Wiosny

Początek roku

Chiński Nowy Rok zaczyna się pierwszego dnia pierwszego miesiąca księżycowego. Znany jako Święto Wiosny, czyli Chunjie (春节), gromadzi rodziny przy posiłku w wigilię Nowego Roku i rozszerza świętowanie poprzez życzenia, prezenty, wizyty i publiczne uroczystości. Przygotowania zaczynają się w ostatnich tygodniach starego roku, a tradycyjny sezon kończy Święto Latarni piętnastego dnia nowego roku.

Kalendarz chiński jest księżycowo-słoneczny: jego miesiące podążają za Księżycem, a miesiące przestępne utrzymują rok w zgodzie z porami roku. Dlatego Nowy Rok przesuwa się między styczniem a lutym, zamiast przypadać w stałej dacie gregoriańskiej. Jest odrębny od Lichun, terminu słonecznego Początek wiosny. Wigilia Nowego Roku jest ostatnim dniem poprzedniego roku chińskiego i może być dwudziestym dziewiątym albo trzydziestym dniem jego ostatniego miesiąca.

Jak rozwinęło się święto

Święto wyrosło z nakładających się praktyk końca i początku roku: dziękowania za żywność i ochronę, oddawania czci przodkom, odpędzania szkodliwych wpływów i witania nowego cyklu rolniczego. Wczesne państwa chińskie nie zaczynały roku w tym samym miesiącu. Reforma kalendarza z 104 r. p.n.e. za panowania cesarza Wu z dynastii Han ustanowiła pierwszy miesiąc wiosny początkiem roku, co stało się dominującą podstawą późniejszych obchodów Nowego Roku.

W kolejnych stuleciach ceremonie dworskie, kult domowy i popularna rozrywka wnosiły różne elementy obchodów. Ochronne dekoracje przy wejściu, czuwanie w noc noworoczną i formalne życzenia noworoczne mają długą historię; drukowane obrazy, papierowe kuplety oraz coraz bardziej rozbudowane targi i rozrywki dodawały świątecznego charakteru. Na początku XX wieku przyjęcie kalendarza gregoriańskiego do użytku cywilnego pomogło utrwalić nazwę Święto Wiosny jako odróżnienie tradycyjnego Nowego Roku od 1 stycznia.

Znana opowieść o Nian nadaje świętu dramatyczne wyjaśnienie. W jednej z popularnych wersji groźne stworzenie atakuje wieś na przełomie roku. Ludzie odkrywają, że boi się czerwieni, jasnego światła i głośnego hałasu. Wieszają czerwone dekoracje, jasno oświetlają domy i robią ogromny hałas, odpędzając potwora. Po przetrwaniu sąsiedzi składają sobie życzenia i gratulacje. Opowieść łączy kilka rozpoznawalnych zwyczajów, ale jest legendą o święcie, a nie udokumentowanym wydarzeniem założycielskim.

Przygotowanie domu

Sprzątanie przed Nowym Rokiem usuwa kurz starego roku i symbolicznie robi miejsce na szczęście. Zakupy i przygotowanie jedzenia służą zarówno gościom, jak i domownikom. Nowe ubrania, sezonowe kwiaty i świeże dekoracje sprawiają, że zmiana roku staje się widoczna.

Wiosenne kuplety to pary pomyślnych wersów umieszczanych po obu stronach wejścia, zwykle z krótszym napisem nad nimi. Czerwone wycinanki, wizerunki bogów drzwi i znak fu, oznaczający błogosławieństwo lub szczęście, wyrażają życzenia ochrony i pomyślności. Ich symbolika często działa poprzez grę słów: roślina, zwierzę lub przedmiot może sugerować błogosławieństwo, ponieważ jego nazwa przypomina pomyślne wyrażenie.

W gospodarstwach domowych oddających cześć Bogu Kuchni końcowy miesiąc obejmuje również pożegnalną ofiarę przed jego tradycyjną podróżą do nieba, gdzie ma zdać sprawę z postępowania rodziny. Słodkie ofiary wyrażają nadzieję na pomyślny raport. Jest to część szerszego porządkowania domu przed nowym rokiem.

Rodzinna kolacja i jej potrawy

Wigilia Nowego Roku skupia się na rodzinnej kolacji, często gromadzącej przy jednym stole kilka pokoleń. Ofiary dla przodków mogą poprzedzać posiłek, uznając pokolenia, których praca umożliwiła trwanie gospodarstwa domowego. Po kolacji shousui (守岁), czuwanie nad odchodzącym rokiem, przedłuża spotkanie w noc.

Menu odzwierciedla kuchnię regionalną, ale niektóre potrawy niosą szeroko rozpoznawane życzenia. Ryba sugeruje dostatek, ponieważ mandaryńskie słowo yu brzmi jak słowo oznaczające nadwyżkę. Cała ryba może więc wyrażać nadzieję, że w nadchodzącym roku dom będzie miał więcej niż wystarczająco.

W północnych Chinach szczególnie ważne są jiaozi. Te nadziewane pierożki z ciasta pszennego można przygotowywać wspólnie w wigilię i jeść w okolicach zmiany roku. Ich podobieństwo do dawnych metalowych sztabek nadaje im związek z bogactwem. Na południu szczególnie silne są tradycje ryżowe: niangao, noworoczne ciasto ryżowe, poprzez brzmienie nazwy przywołuje wzrastanie lub postęp rok po roku. Tangyuan, okrągłe kulki z kleistego ryżu, w niektórych gospodarstwach domowych i podczas późniejszych spotkań w sezonie symbolizują bycie razem.

Wizyty, błogosławieństwa i zakończenie sezonu

Pierwsze dni są czasem bainian, czyli składania życzeń noworocznych. Młodsi krewni pozdrawiają starszych, gospodarze podejmują gości herbatą i przekąskami, a rodziny odnawiają kontakty poza własnym domem. Życzenia mogą dotyczyć zdrowia, długiego życia, pomyślności, nauki lub pracy, zależnie od odbiorcy.

Czerwone koperty z pieniędzmi towarzyszą tym błogosławieństwom, szczególnie jako prezenty od starszych dla dzieci. Gest łączy praktyczną hojność z życzeniem ochrony i szczęścia. To, kto komu wręcza koperty, zależy od zwyczajów rodzinnych i społecznościowych.

Publiczne uroczystości tworzą inny rodzaj spotkania. Tańce lwa, w których wykonawcy ożywiają kostium lwa, oraz tańce smoka, w których zespół niesie długiego smoka na tyczkach, wypełniają ulice i dziedzińce skoordynowanym ruchem i perkusją. Targi świątynne łączą modlitwy, zakupy, jedzenie i rozrywkę. Petardy i fajerwerki są charakterystycznym świątecznym dźwiękiem tam, gdzie ich użycie jest dozwolone.

Rytm sezonu zmienia się wraz z wizytami i wspólnymi uroczystościami po wieczorze rodzinnego spotkania. Święto Latarni zamyka go wieczornymi światłami i wspólnymi potrawami z kulek ryżowych. Ten tradycyjny piętnastodniowy okres jest dłuższy niż wiele oficjalnych okresów wolnych od pracy: dni wolne ustala się osobno w każdej jurysdykcji.

Chiński Nowy Rok w 2027 roku

Chiński Nowy Rok w 2027 przypada 6 lutego. Licząc ten dzień jako dzień pierwszy, tradycyjny piętnastodniowy sezon świąteczny trwa do 20 lutego, Święta Latarni, czyli dnia piętnastego. Ten kulturowy sezon świąteczny nie oznacza powszechnego piętnastodniowego okresu oficjalnych dni wolnych: oficjalne dni wolne od pracy zależą od jurysdykcji.