Święto Latarni

Data święta

Święto Latarni, czyli Yuanxiao Jie (元宵节), przypada piętnastego dnia pierwszego miesiąca księżycowego. Zamyka tradycyjny piętnastodniowy sezon Chińskiego Nowego Roku wieczornymi światłami, wspólnym jedzeniem i publicznymi spotkaniami. W Singapurze i Malezji znana jest również hokkieńska nazwa Chap Goh Meh, „piętnasta noc”.

Data przypada w okresie pełni pierwszego miesiąca księżycowego. Kalendarz wyznacza święto na dzień piętnasty, a nie na dokładną astronomiczną chwilę pełni. Pokazy latarni mogą trwać przez kilka wieczorów wokół tej daty.

Kulki ryżowe, latarnie i publiczne obchody

Do znanych przyjemności tego wieczoru należą oglądanie oświetlonych dekoracji, rozwiązywanie zagadek na latarniach i jedzenie kulek z kleistego ryżu. Zagadki na latarniach zmieniają ekspozycję we wspólną grę słowną: pisane wskazówki zachęcają odwiedzających do znajdowania odpowiedzi, często poprzez grę słów albo elementy chińskiego znaku. Wyjście, by oglądać światła, może być równie ważne jak samodzielne wykonanie czy niesienie latarni.

Tangyuan i yuanxiao to blisko spokrewnione potrawy z kulek ryżowych przygotowywane tradycyjnie różnymi metodami. Tangyuan formuje się z ciasta z mąki z kleistego ryżu i wody, które może otaczać nadzienie. Yuanxiao zwykle powstają przez wielokrotne zwilżanie zwartego nadzienia i obtaczanie go w suchej mące z kleistego ryżu, aż narosną kolejne warstwy. Znanymi słodkimi nadzieniami są pasty sezamowa, z orzeszków ziemnych i fasolowa. Nazwy i przepisy różnią się lokalnie i nie każda kulka ryżowa jest nadziewana lub słodka. Ich okrągły kształt i wspólne jedzenie kojarzą się z byciem razem z bliskimi.

Latarnie mają formy od małych przedmiotów noszonych w dłoni po wielkie instalacje. Papier lub tkanina naciągnięta na ramę może przedstawiać zwierzę, kwiat albo scenę z opowieści. W tradycyjnej latarni obrotowej ciepło unoszące się od świecy wprawia w ruch wewnętrzny mechanizm i porusza figurkami. Światło, kolor i ruch wspólnie tworzą widowisko.

Targi latarni łączą rzemiosło, rozrywkę i handel. Stoiska sprzedają lampy, jedzenie i inne sezonowe towary, a wykonawcy i tłumy wypełniają okoliczne ulice. Nadaje to świętu inny rytm niż bardziej domowe spotkanie w wigilię Nowego Roku.

Rozwój historyczny i opowieści o pochodzeniu

Kilka tradycji wyjaśnia początki święta. Jedna łączy zapalanie latarni z cesarzem Mingiem z dynastii Han i buddyjską pobożnością. Inna wiąże tę datę z cesarską celebracją po politycznych zawirowaniach. Są to różne wyjaśnienia narastającej tradycji świątecznej, a nie pewnie ustalone wydarzenie założycielskie.

W okresie Północnej dynastii Song świętowanie z latarniami stało się wielkim miejskim widowiskiem. Dongjing Menghua Lu Meng Yuanlao opisuje stolicę, dzisiejszy Kaifeng, z rozbudowaną ekspozycją latarni w pobliżu pałacu, zatłoczonymi ulicami, artystami i oświetlonymi sklepami. Buddyjskie i daoistyczne miejsca kultu były częścią świątecznej trasy, a obchody wykraczały poza jedną noc.