De zes zonnetermen van de herfst

De traditionele herfst

De zes zonnetermen van de herfst volgen een geleidelijke verandering van aanhoudende zomerhitte naar dauw, afkoelende nachten en rijp. Oogst, trekvogels en zich terugtrekkende insecten geven het seizoen een tweede lijn: verzamelen wat is gegroeid en zich voorbereiden op de winter. De reeks begint met Liqiu begin augustus en eindigt met Shuangjiang, dat doorloopt totdat Lidong begin november de winter opent.

De september-equinox ligt midden in de traditionele herfst. Liqiu begint bij een zonnelengte van 135°, qua hoekpositie halverwege tussen de junizonnewende op 90° en de september-equinox op 180°. Zonnelengte meet de positie van de zon langs haar schijnbare jaarlijkse baan aan de hemel.

De zes herfsttermen

Iedere rij geeft het begin van een term in 2026. Een term duurt totdat de volgende begint, ongeveer vijftien dagen later.

Begin van de herfst (Liqiu)

Het li in Liqiu markeert een begin. De traditionele beelden zijn koele winden, witte dauw en zingende herfstcicaden: tekenen van de eerste veranderingen van het seizoen. Deze behoren tot de tweeënzeventig vijfdaagse perioden, die aan iedere zonneterm drie opeenvolgende seizoensmarkeringen toewijzen.

Liqiu kan aanbreken terwijl de zomerhitte in grote delen van China nog sterk aanwezig is. De volgende term, Einde van de hitte, onderscheidt het latere afnemen van de warmte van dit formele begin van de herfst.

Einde van de hitte (Chushu)

Het chu in Chushu wordt traditioneel uitgelegd als ophouden of ten einde komen. De naam beschrijft het afnemen van de zomerhitte naarmate augustus vordert.

Rijpend graan is een van de traditionele markeringen. Naast het terugwijken van de hitte richt de term de aandacht op het binnenhalen van de oogst.

Witte dauw (Bailu)

Bailu roept het glanzen van dauw op gras en bladeren na een koele nacht op. Dauw ontstaat wanneer een oppervlak afkoelt tot het dauwpunt, de temperatuur waarbij waterdamp begint te condenseren tot vloeibare druppels. Een heldere hemel, weinig wind en voldoende vocht bevorderen de vorming ervan; langere herfstnachten geven meer tijd voor afkoeling.

De naam draagt ook een symbolische betekenis: traditionele Chinese seizoensverbanden verbinden de herfst met metaal en de kleur wit. De drie seizoensmarkeringen van Bailu brengen vogels in beeld: wilde ganzen komen aan, zwaluwen vertrekken en vogels slaan voedsel voor de winter op. Dauw op de grond en veranderingen in vogelactiviteit worden parallelle tekenen van de herfst.

Herfstequinox (Qiufen)

Qiufen is de september-equinox, wanneer de zon de hemelequator in zuidelijke richting kruist. De hemelequator is de projectie van de evenaar van de aarde op de hemel. De naam betekent de deling van de herfst en plaatst de equinox midden in het traditionele seizoen. De dagen op het noordelijk halfrond blijven korter worden terwijl de zon verder naar het zuiden beweegt.

Dag en nacht zijn bijna even lang. Zonsopkomst en zonsondergang worden gemeten met de bovenrand van de zon, en de atmosfeer buigt het zonlicht af, waardoor de zon zichtbaar blijft wanneer zij geometrisch onder de horizon staat. Door deze effecten duurt het daglicht iets langer dan twaalf uur.

Het Midherfstfestival volgt een andere kalenderregel: maanmaand 8, dag 15. Het deelt het seizoen met Qiufen, maar de equinox bepaalt de datum van het feest niet.

Koude dauw (Hanlu)

Hanlu, Koude dauw, versterkt het beeld van afkoeling dat Bailu introduceert. De naam roept dauw op steeds koudere ochtenden op en voert het seizoen van de frisheid van de vroege herfst naar een scherpere kilte. De dauw is nog steeds vloeibaar water; de naam benadrukt de koudere omstandigheden eromheen.

Later aankomende groepen wilde ganzen en gele chrysanten behoren tot de traditionele markeringen. De ganzen zetten het trekbeeld van Bailu voort, terwijl de bloemen het afkoelende landschap nog een late kleurenpracht geven.

Neerdalende rijp (Shuangjiang)

Shuangjiang brengt de herfstreeks naar haar laatste fase. De naam kijkt vooruit naar rijpochtenden, terwijl de traditionele markeringen vergelende en vallende bladeren omvatten, en insecten die zich in rust terugtrekken.

Ondanks het woord ‘neerdalende’ groeit rijp op een voldoende koud oppervlak wanneer waterdamp rechtstreeks in ijskristallen overgaat. De vorming hangt zowel af van de oppervlaktetemperatuur als van het beschikbare vocht. Een onbeschut blad of een grasspriet kan tot onder 0°C afkoelen, ook terwijl de lucht die boven de grond wordt gemeten boven het vriespunt blijft. Dit is een verdere fase van afkoeling dan de vloeibare dauw die Bailu en Hanlu oproepen.

Herfst in verschillende landschappen

De seizoensbeelden hebben hun wortels in het stroomgebied van de Gele Rivier. Een kouder noordelijk of hoger gelegen landschap kan ruim vóór Shuangjiang rijp krijgen, terwijl een warm zuidelijk landschap tijdens de term misschien helemaal geen rijp ziet. Oogsten hangen eveneens af van de gewassen die worden geteeld. De zes termen bieden een gedeelde reeks door de herfst zonder ieder landschap hetzelfde tijdschema op te leggen.