Qixi en volwassen worden op zestienjarige leeftijd in Taiwan
Qixi in Tainan
In Tainan is de zevende dag van de zevende maanmaand een belangrijke gelegenheid voor zuo shiliu sui (做十六岁), ‘zestien doen’. Families danken voor het opgroeien van een jongere en markeren een overgang naar meer verantwoordelijkheid. De viering is verbonden met Qiniangma (七娘妈), die als beschermster van kinderen wordt vereerd en wier verjaardag op Qixi wordt gevierd. Offers en dankbetuigingen erkennen de tijdens de kindertijd ontvangen zorg, voordat de jongere die bescherming symbolisch verlaat.
De oudere gebruiken van Qixi rond het zoeken naar vaardigheid en de volwassenwordingsceremonie van Tainan delen een religieuze periode, maar hebben verschillende doelen. Een aardrijkskundig en historisch overzicht van de prefectuur Taiwan uit 1696 beschrijft meisjes die fruit, naalden en draad klaarzetten voor een bijeenkomst om vaardigheid te zoeken. Een dergelijk overzicht van het district Taiwan uit 1720 vermeldt verjaardagsoffers voor Qiniangma en gekleurde draden van kinderen. Deze beschrijvingen tonen een bredere achtergrond van Qixi-verering. Lian Hengs General History of Taiwan beschrijft specifieker hoe welgestelde families vieren dat een kind zestien wordt, met een papieren paviljoen, offers en gelukwensen van familieleden en vrienden.
Een bekend plaatselijk ontstaansverhaal verbindt zestien met de havenwijk Wutiaogang, waar jonge arbeiders vanaf die leeftijd recht zouden hebben gekregen op het loon van volwassenen. Het verhaal verbindt opgroeien met het vermogen om geld te verdienen en volwassen werk op zich te nemen. Het legt niet één oorsprong vast voor de verschillende huiselijke en tempelriten rond de gelegenheid.
Ceremonievormen
Het Qiniangma-paviljoen, of Qiniangma ting, geeft de overgang een zichtbare vorm. De jongere gaat eronderdoor om uit te drukken dat hij of zij de bescherming van de kindertijd achter zich laat. Bij vieringen thuis wordt een papieren paviljoen bij de offers geplaatst en na de verering verbrand. Daarna kunnen rijstkoeken aan familieleden en buren worden uitgedeeld, zodat de familieviering ook buiten het huis wordt gedeeld.
De ceremonie hoort bij een langere band met beschermers van kinderen. In sommige families krijgt een kind een beschermkoord om de hals dat met een godheid is verbonden. Het koord tijdens de kindertijd vernieuwen en het op zestienjarige leeftijd als dankbetuiging afdoen, markeren verschillende fasen van die band. Het onder het paviljoen doorgaan en het afdoen van een koord drukken via verschillende rituele vormen dezelfde algemene overgang uit.
| Ritueel onderdeel | Plaats in de viering |
|---|---|
| Offers aan beschermers van kinderen | Dankzegging voor het opgroeien van de jongere |
| Doorgang onder het Qiniangma-paviljoen | Symbolisch vertrek uit de bescherming van de kindertijd |
| Afdoen van een beschermkoord, waar dat gebruikelijk is | Voltooiing van een eerdere band van goddelijke bescherming |
| Thee aanbieden aan de ouders | Dankbaarheid binnen de familie uitdrukken |
| Rijstkoeken uitdelen | De viering delen met familieleden en buren |
Openbare ceremonies kunnen kostuums, certificaten, processies of bezoeken aan meerdere tempels toevoegen. Deze invullingen verschillen per organisator. In de Kailong-tempel staan de verering van Qiniangma en de doorgang onder het paviljoen centraal, terwijl een optocht te paard in geleerdenkostuum de viering zichtbaar maakt in de straten van de oude stad.
Leeftijd en deelname
‘Zestien’ is een traditionele leeftijdsaanduiding. Volgens de gebruikelijke traditionele telling begint een kind bij één en komt er met Chinees Nieuwjaar een jaar bij, niet op elke verjaardag. Openbare programma’s kunnen de deelnamevoorwaarden uitdrukken als een geboortejaargroep: het programma van Tainan uit 2023 wees jongeren uit 2008 aan als zijn zestienjarigen. Deelnemers hoeven hun zestiende gregoriaanse verjaardag niet te hebben bereikt. De gepubliceerde geboortejaar- of geboortedatumvoorwaarden van de organisator bepalen wie aan de ceremonie mag deelnemen.
Qixi is de gebruikelijke jaarlijkse datum, hoewel groepsceremonies op nabijgelegen dagen kunnen plaatsvinden. Een rite thuis kan één jongere en diens familie betreffen, terwijl een tempelbijeenkomst veel families samenbrengt. Theeoffers, gedeelde processies en gezamenlijke dankzegging laten die persoonlijke mijlpaal uitgroeien tot een gemeenschapsgelegenheid.
Tainan registreerde het gebruik in 2008 als gemeentelijk immaterieel erfgoed. Vieringen thuis bestaan naast tempel- en stedelijke programma’s voort. Hun gedeelde aandachtspunt is de overgang van het ontvangen van zorg als kind naar het aanvaarden van verantwoordelijkheid, uitgedrukt via de relaties tussen jongeren, ouders en hun religieuze gemeenschappen.