Historische Japanse kalenders
Kalendergeschiedenis
Japan gebruikte achtereenvolgens verschillende lunisolaire kalenders voordat het in 1873 de Gregoriaanse kalender invoerde. Kalenderkennis bereikte Japan vanuit China via het Koreaanse schiereiland. De kroniek Nihon Shoki vermeldt bij het jaar 553 een poging om een kalenderspecialist uit Baekje aan te trekken en kalenderboeken te verkrijgen.
In een lunisolaire kalender volgden de maanden de maancyclus, terwijl schrikkelmaanden het genummerde jaar in de pas hielden met de seizoenen. Japanse kalenders onderscheidden “grote” maanden van 30 dagen en “kleine” maanden van 29 dagen. Hun volgorde veranderde van jaar tot jaar. Een schrikkelmaand, uruuzuki, voegde nog een maanmaand toe. “Maand 4” in een oud document is dus niet automatisch Gregoriaans april.
Die veranderende volgorde was van belang in het dagelijks leven. Daisho-reki, kalenders die grote en kleine maanden aangaven, konden de relevante nummers verbergen in afbeeldingen of woordspelingen. Ze combineerden een praktische herinnering aan maandlengtes met visueel vermaak. Maandlengtes waren ook belangrijk voor het plannen van betalingen en andere zaken aan het einde van de maand.
Geselecteerde kalendersystemen en hun eerste gebruiksjaren
| Kalender | Eerste jaar van gebruik in Japan | Plaats in de reeks |
|---|---|---|
| Senmyo | 862 | Uit China afgeleid systeem dat meer dan acht eeuwen werd gebruikt |
| Jokyo | 1685 | Hervorming in verband met Shibukawa Harumi |
| Horeki | 1755 | Latere hervorming uit de Edo-periode |
| Kansei | 1798 | Latere hervorming uit de Edo-periode |
| Tenpo | 1844 | Laatste officiële lunisolaire systeem vóór de Gregoriaanse invoering |
| Gregoriaans | 1873 | Nieuwe burgerlijke kalender ingevoerd in de Meiji-periode |
De tabel geeft jaren van gebruik, die kunnen verschillen van het jaar waarin een hervorming werd goedgekeurd. De Jokyo-hervorming werd bijvoorbeeld in 1684 geautoriseerd en vanaf 1685 gebruikt. Harumi paste de Chinese Shoushi-kalender aan met behulp van waarnemingen en correcties die onder meer rekening hielden met het lengtegraadverschil tussen China en Japan. Latere hervormingen namen westerse astronomie op.
Een kalender was ook een gepubliceerd object met meer dan alleen datums. Guchureki, gedetailleerde geannoteerde kalenders, bevatten seizoensinformatie en oordelen over dagen. Eigenaars gebruikten de beschikbare ruimten soms voor dagboekaantekeningen. Vereenvoudigde kalenders in kana, het Japanse syllabenschrift, en de verspreiding van drukwerk maakten kalenderinformatie toegankelijk voor een breder lezerspubliek. Een bewaard gebleven kalender kan daardoor zowel de gepubliceerde informatie van het jaar als het verslag van het dagelijks leven van een lezer bewaren.
De verandering van 1873
De Meiji-hervorming kortte de twaalfde maand van de oude kalender af. De tweede dag ervan was de laatste dag die onder het vroegere burgerlijke systeem werd gebruikt. De volgende dag, die Meiji 5, maand 12, dag 3 zou zijn geweest, werd 1 januari 1873, of Meiji 6, maand 1, dag 1. De opeenvolging van dagen ging door terwijl de kalenderlabels veranderden.
| Positie bij de hervorming | Japanse datering | Gregoriaans equivalent |
|---|---|---|
| Laatste dag onder de oude burgerlijke kalender | Meiji 5, maand 12, dag 2 | 31 december 1872 |
| Eerste dag onder de nieuwe burgerlijke kalender | Meiji 6, maand 1, dag 1 | 1 januari 1873 |
De hervorming werd ingevoerd door Dajokan-proclamatie nr. 337 van Meiji 5. Zij verving de burgerlijke kalender zonder de jaartelling met periodenamen af te schaffen. Een Meiji-datum moet daarom met zijn kalendercontext worden gelezen: dezelfde stijl van jaaraanduiding komt aan beide kanten van de verandering voor.
In officiële kalenders bleef informatie over de oude kalender naast de nieuwe datums staan tot en met de kalender voor 1909. De Gregoriaanse invoering was een scherpe bestuurlijke verandering, maar maandatering en seizoenterminologie bleven vertrouwd voor lezers.
Historisch opzoeken
Een historische omrekening begint met de datum zoals die is geschreven: naam van de regeringsperiode, periodejaar, maand, dag en eventuele aanduiding als schrikkelmaand. Bewaar die transcriptie naast het omgerekende resultaat. De gewone maand en een schrikkelmaand met hetzelfde nummer zijn afzonderlijke maanden, zodat het weglaten van de schrikkelmarkering het antwoord met een volledige lunatie kan verschuiven.
De Japanese Luni-Solar Month Database biedt een historische opzoekfunctie met een veld voor schrikkelmaanden en een keuze van burgerlijke uitvoerkalender. Gebruik de periode- en maandinformatie uit de registratie om de bijbehorende maand te vinden, in plaats van een moderne Chinese kalender achterwaarts uit te breiden.
Standaard geeft de database Gregoriaanse datums vanaf 15 oktober 1582 en Juliaanse datums vóór die grens. Selecteer expliciet Gregoriaanse uitvoer wanneer in een project overal Gregoriaanse equivalenten nodig zijn. Sommige historische grenzen van regeringsperioden zijn onzeker, zodat voor een vermelding dicht bij een periodovergang ook de politieke en geografische context van het oorspronkelijke document nodig kan zijn.
Uitgewerkte opzoeking: Meiji 5, twaalfde maand, dag 2
Stel dat een document Meiji 5, twaalfde maand, dag 2 vermeldt, in de gewone—niet de schrikkel—maand. Open de NAOJ Japanese Luni-Solar Month Database, selecteer periode 明治 (Meiji), voer jaar 5 in en kies maand 十二月 (12). Laat Leap uitgevinkt, selecteer Gregorian Calendar als uitvoerkalender en klik vervolgens op Go.
De database geeft een maandtabel terug. Zoek de rij voor dag 2:
| Vermelding volgens de oude kalender in de tabel | Gregoriaanse uitvoer |
|---|---|
| 明治05年12月02日 | 1872-12-31 |
| 明治05年12月03日 | 1873-01-01 |
De eerste rij geeft de omrekening: Meiji 5, gewone maand 12, dag 2 = 31 december 1872, Gregoriaans.
De volgende rij vereist historische context. De uitleg van de kalenderhervorming door de National Diet Library bevestigt dat Meiji 5, twaalfde maand, dag 2 werd gevolgd door 1 januari 1873 onder de nieuwe kalender. De tabel van NAOJ zet het raster van de oude kalender voort tot dag 3, maar die berekende overeenkomst betekent niet dat dag 3 de officiële burgerlijke datum bleef.
Bewaar bij het opslaan van de opzoeking de oorspronkelijke regeringsperiode, het jaar, de maand, de dag en de aanduiding gewone maand of schrikkelmaand naast de omgerekende datum en leg Gregoriaans expliciet vast als uitvoerkalender. Zo blijft bewaard wat het document zegt en blijft de omrekening—met eventuele kwalificatie over de kalenderhervorming—duidelijk.