Historische Japanse kalenders
Kalendergeschiedenis
Japan gebruikte achtereenvolgens verschillende lunisolaire kalenders voordat het in 1873 de gregoriaanse kalender invoerde. Kalenderkennis bereikte Japan vanuit China via het Koreaanse schiereiland. De kroniek Nihon Shoki vermeldt onder het jaar 553 een poging om een kalenderspecialist uit Baekje aan te trekken en kalenderboeken te verkrijgen.
In een lunisolaire kalender volgden maanden de cyclus van de maan, terwijl schrikkelmaanden het genummerde jaar in de pas hielden met de seizoenen. Japanse kalenders onderscheidden ‘grote’ maanden van 30 dagen en ‘kleine’ maanden van 29 dagen. De volgorde veranderde van jaar tot jaar. Een schrikkelmaand, uruuzuki, voegde een extra maanmaand toe. ‘Maand 4’ in een oud document is dus niet automatisch de gregoriaanse maand april.
Die veranderende volgorde was van belang in het dagelijks leven. Daisho-reki, kalenders die grote en kleine maanden weergeven, konden de betreffende nummers in afbeeldingen of woordspelingen verbergen. Ze combineerden een praktisch geheugensteuntje voor maandlengten met visueel vermaak. Maandlengten waren ook belangrijk voor het regelen van betalingen en andere zaken aan het einde van de maand.
Enkele kalenderstelsels en hun eerste gebruiksjaren
| Kalender | Eerste gebruiksjaar in Japan | Plaats in de reeks |
|---|---|---|
| Senmyo | 862 | Op een Chinees stelsel gebaseerde kalender die meer dan acht eeuwen werd gebruikt |
| Jokyo | 1685 | Hervorming verbonden met Shibukawa Harumi |
| Horeki | 1755 | Hervorming uit de latere Edo-periode |
| Kansei | 1798 | Hervorming uit de latere Edo-periode |
| Tenpo | 1844 | Laatste officiële lunisolaire stelsel vóór de invoering van de gregoriaanse kalender |
| Gregoriaans | 1873 | Nieuwe burgerlijke kalender, ingevoerd in de Meiji-periode |
De tabel geeft gebruiksjaren, die kunnen verschillen van het jaar waarin een hervorming werd goedgekeurd. De Jokyo-hervorming werd bijvoorbeeld in 1684 goedgekeurd en voor 1685 gebruikt. Harumi paste de Chinese Shoushi-kalender aan met behulp van waarnemingen en correcties, waaronder een aanpassing voor het verschil in geografische lengte tussen China en Japan. Latere hervormingen namen westerse astronomie op.
Een kalender was ook een uitgegeven voorwerp dat meer dan datums bevatte. Guchureki, gedetailleerde geannoteerde kalenders, bevatten seizoensinformatie en oordelen over dagen. Eigenaars gebruikten de beschikbare ruimte soms voor dagboekaantekeningen. Vereenvoudigde kalenders in kana, het Japanse lettergrepenschrift, en de verspreiding van drukwerk brachten kalenderinformatie bij een groter lezerspubliek. Een bewaard gebleven kalender kan daardoor zowel de gepubliceerde informatie van het jaar als het verslag van het dagelijks leven van een lezer bewaren.
De verandering van 1873
De Meiji-hervorming brak de twaalfde maand van de oude kalender voortijdig af. De tweede dag ervan was de laatste dag die onder het voormalige burgerlijke stelsel werd gebruikt. De volgende dag, die Meiji 5, maand 12, dag 3 zou zijn geweest, werd 1 januari 1873, of Meiji 6, maand 1, dag 1. De dagenreeks liep door terwijl de kalenderaanduidingen veranderden.
| Moment bij de hervorming | Japanse datering | Gregoriaans equivalent |
|---|---|---|
| Laatste dag onder de oude burgerlijke kalender | Meiji 5, maand 12, dag 2 | 31 december 1872 |
| Eerste dag onder de nieuwe burgerlijke kalender | Meiji 6, maand 1, dag 1 | 1 januari 1873 |
De hervorming werd ingevoerd via Dajokan-proclamatie nr. 337 van Meiji 5. Ze verving de burgerlijke kalender zonder de datering naar regeringsjaren af te schaffen. Een Meiji-datum moet daarom in zijn kalendercontext worden gelezen: dezelfde vorm van jaaraanduiding komt aan beide kanten van de verandering voor.
Informatie volgens de oude kalender bleef in officiële kalenders naast de nieuwe datums staan, tot en met de kalender voor 1909. De invoering van de gregoriaanse kalender was een abrupte bestuurlijke verandering, maar datering volgens de maankalender en seizoenstermen bleven vertrouwd voor de lezers.
Historische datums opzoeken
Een historische omzetting begint met de datum zoals die geschreven staat: de naam van de regeringsperiode, het regeringsjaar, de maand, de dag en een eventuele schrikkelaanduiding. Bewaar die transcriptie naast het omgezette resultaat. De gewone maand en een schrikkelmaand met hetzelfde nummer zijn afzonderlijke maanden. Het weglaten van de schrikkelmarkering kan het antwoord dus met een volledige lunatie verschuiven.
De Japanese Luni-Solar Month Database biedt een historische opzoekfunctie met een schrikkelmaandveld en een keuze voor de burgerlijke kalender van de uitvoer. Gebruik de informatie over regeringsperiode en maand uit het document om de overeenkomstige maand te vinden, in plaats van een moderne Chinese kalender naar het verleden door te trekken.
Standaard geeft de database gregoriaanse datums vanaf 15 oktober 1582 en juliaanse datums vóór die grens. Kies gregoriaanse uitvoer uitdrukkelijk als in een heel project gregoriaanse equivalenten nodig zijn. Sommige historische grenzen tussen regeringsperioden zijn onzeker. Bij een vermelding dicht bij zo'n wisseling kan daarom ook de politieke en geografische context van het oorspronkelijke document nodig zijn.