Opera in tempel- en feestkalenders

Een optreden als offer aan een godheid

Opera tijdens een tempelfeest is zowel een toneeluitvoering als een geschenk. Een tempelcomité, buurtgroep of individuele sponsor huurt een gezelschap in om een godheid te eren, dank te betuigen voor bescherming of een gelofte in te lossen. De zangers, acteurs en musici treden op voor de goddelijke ontvanger, terwijl mensen samenkomen om te kijken. Religieus doel en openbaar vermaak delen hetzelfde podium.

De verjaardag van een godheid is een bekende reden om een operaopvoering te laten verzorgen. Andere optredens markeren de inwijding of verjaardag van een tempel, een jaarlijkse dankzegging of een gebed voor het welzijn van de gemeenschap. Iemand die in ruil voor goddelijke hulp een optreden heeft beloofd, kan dit na de vervulling van de wens bekostigen. De opdracht maakt de dankbaarheid van de persoon of gemeenschap hoorbaar en zichtbaar.

De inrichting van de ruimte kan deze relatie uitdrukken. Een vast tempelpodium of een tijdelijk podium kan tegenover het heiligdom staan, waardoor de godheid de plaats van een geëerde toeschouwer krijgt. Mensen kijken vanaf de binnenplaats of de omringende ruimte. Doordat sponsors of een gemeenschapsorganisatie het optreden betalen, kan het publiek vaak van de uitvoering genieten zonder afzonderlijke kaartjes te kopen.

Een gelukbrengende opening en het hoofdwerk

Veel religieuze optredens beginnen met een kort gelukbrengend stuk vóór het eigenlijke drama. Het geeft de uitvoering een feestelijk doel, eert het goddelijke publiek en brengt zegeningen aan de sponsors en gemeenschap. De opening heeft een eigen betekenis, ook wanneer zij kort of bij vaste toeschouwers bekend is.

Zulke stukken tonen vaak goddelijke figuren die arriveren om goede wensen aan te bieden. In de banxian (扮仙)-openingen van het Taiwanese tempeltheater schenken acteurs die onsterfelijken voorstellen bijvoorbeeld zegeningen; de figuren van Voorspoed, Welvaart en Lang Leven kunnen de hoop op een voorspoedig en lang leven belichamen. Andere operatradities hebben hun eigen gebruikelijke zegenstukken.

Het hoofdwerk biedt vervolgens een uitgebreidere dramatische ervaring. Verhalen over trouw, familieconflicten, liefde, rechtvaardigheid of krijgshaftige avonturen geven acteurs ruimte voor krachtige zang, komische gesprekken en veeleisende bewegingen. Een stuk hoeft niet het eigen verhaal van de tempelgodheid te vertellen om een passend offer te zijn. De uitvoering eert de godheid en vermaakt tegelijk de mensen die zijn samengekomen.

Zang en gesproken tekst dragen het verhaal, terwijl kostuum, gebaar en beweging personages en handelingen helpen neerzetten. Slagwerk markeert opkomsten, plotselinge wendingen en gevechtsscènes; melodie-instrumenten ondersteunen de zanglijn. Een toeschouwer die een deel van de woorden mist, kan nog steeds een stemmingswisseling volgen, een bekend personage herkennen of een kundig uitgevoerde scène waarderen.

Een gezelschap en repertoire kiezen

Chinese opera omvat veel regionale tradities, met verschillende talen, muzikale systemen, acteergebruiken en repertoires. Het voorkeursgenre van een gemeenschap weerspiegelt gewoonlijk de uitvoeringen en verhalen die het publiek kent, en de gezelschappen die kunnen worden ingehuurd.

De organisator en het gezelschap spreken een optreden af dat bij de gelegenheid past. Een geliefd stuk kan een groot publiek trekken, terwijl een religieuze viering bepaalde openingsstukken of een bijzonder gelukbrengend programma kan vereisen. Zowel professionele reizende gezelschappen als plaatselijk ondersteunde groepen kunnen dit verzorgen. Musici, uitvoerders en medewerkers achter de schermen maken samen de beloofde voorstelling mogelijk.

Een lange relatie tussen tempels en theater

In de Song- en Yuan-periode bestonden er al uitvoeringsruimten bij tempels, en vaste tempeltheaters ontwikkelden zich verder onder de Ming en Qing. Podia werden ook belangrijke onderdelen van sommige voorouderhallen. Religieuze en gemeenschappelijke ondersteuning zorgde voor speelplekken en redenen om publiek bijeen te brengen, naast vermaak aan het hof, in particuliere kring en op commerciële basis.

Deze geschiedenis helpt verklaren waarom een tempelpodium hoogwaardig drama kan presenteren in plaats van alleen een korte religieuze uitbeelding. Het offer van de gemeenschap ondersteunt het artistieke werk van een gezelschap, en de aantrekkingskracht van de uitvoering brengt mensen naar de feestbijeenkomst.

Hoe de optreedkalender ontstaat

Tempelopera volgt veel plaatselijke kalenders. Verjaardagen van godheden, jaarlijkse tempelmarkten, nieuwjaarsvieringen en andere seizoensgebonden gelegenheden zorgen voor terugkerende optredens. In gemeenschappen die opera laten opvoeren tijdens riten in de zevende maand, kan de uitvoering ook aan geesten worden aangeboden. Deze gelegenheden brengen niet elk gezelschap op één gezamenlijke feestdatum samen.

Een opdracht kan middag- en avondvoorstellingen over meerdere dagen omvatten. De ceremonies van de organisator, het beschikbare podium en de verplichtingen van het gezelschap bepalen het programma. Uitvoerders kunnen van de viering van de ene gemeenschap naar de volgende reizen en zo hun repertoire naar opeenvolgende plaatselijke bijeenkomsten brengen.

Theaters met kaartverkoop en kunstfestivals vormen een ander optreedprogramma. Ze kunnen dezelfde acteurs of stukken presenteren, maar het doel verschilt van een religieus offer dat in opdracht wordt uitgevoerd. Weten wie het gezelschap heeft uitgenodigd en wat er wordt gevierd, verklaart hoe een bepaalde voorstelling in haar tempel- of feestkalender past.