Getallen en woordspelingen in het feestelijke leven
Woordspelingen in beelden
Een gelukbrengend ontwerp kan niet alleen worden bekeken, maar ook hardop worden gelezen. Een rebus gebruikt een afgebeeld voorwerp om een ander woord met dezelfde of een vergelijkbare klank op te roepen. In het Mandarijn kan een vleermuis, fú (蝠), doen denken aan fú (福), geluk. Een vis, yú (鱼), kan yú (余), een overschot, suggereren. Door hun namen kunnen gewone dieren wensen voor een gelukkig leven in overvloed uitdragen.
Verschillende motieven kunnen samen een langere wens vormen. Geschreven karakters kunnen tussen dieren, bloemen of voorwerpen staan, waarbij elk element aan de lezing bijdraagt. Een klanksteen kan bijvoorbeeld door de klank van zijn naam het idee van een viering toevoegen. Het ontwerp werkt via de relatie tussen de elementen, niet door een vaste betekenis die aan elk afgebeeld ding is verbonden.
| Motief of getal | Uitspraak in het Mandarijn | Associatie en werking |
|---|---|---|
| Vleermuis 蝠 en zegen 福 | fú / fú | De identieke klank suggereert geluk. |
| Vis 鱼 en overschot 余 | yú / yú | Dezelfde uitspraak drukt overvloed uit. |
| Klanksteen 磬 en viering 庆 | qìng / qìng | De naam van een voorwerp geeft een gelukwensende betekenis. |
| Vijf vleermuizen 五蝠 | wǔ fú | De groep suggereert de Vijf Zegeningen, 五福. |
| Vier 四 en dood 死 | sì / sǐ | Vergelijkbare lettergrepen met verschillende tonen liggen aan een ongunstige associatie ten grondslag. |
| Acht 八 en het met welvaart verbonden 发 | bā / fā | Een benaderende klankassociatie, geen exacte homofoon in het Mandarijn. |
| Negen 九 en langdurig 久 | jiǔ / jiǔ | Dezelfde uitspraak maakt negen geschikt voor wensen van bestendigheid. |
Getallen in een ontwerp
Het aantal kan de lezing van een afbeelding veranderen. Vijf vleermuizen staan voor de Vijf Zegeningen: een lang leven, rijkdom, gezondheid, deugd en een natuurlijke dood aan het einde van het leven. Ze kunnen het karakter voor een lang leven, shòu (寿), omringen en zo een groep met een bepaald aantal, een klankspeling en een geschreven wens combineren. Eén vleermuis behoudt de associatie met zegen zonder die volledige reeks aan te duiden.
Herhaling kan ook een karakter versterken. Het embleem 囍, Dubbel Geluk genoemd, voegt twee vormen van het karakter voor geluk samen en wordt met het huwelijk geassocieerd. Het deelt een gelukbrengende beeldtaal met nieuwjaarsversieringen, maar hoort vooral bij huwelijksvieringen.
Bij het geven van geschenken kunnen getallen vergelijkbare voorkeuren uitdrukken. Geschenken in paren of even geldbedragen kunnen worden gekozen omdat ze als gunstig gelden, terwijl een bedrag met een vier kan worden vermeden. Deze keuzes verschillen per gemeenschap en gelegenheid. Ze geven niet elk getal één onveranderlijke betekenis.
Taal en omgeving
Woordspelingen hangen af van de uitspraak. De tabel geeft de Mandarijnse uitspraak en onderscheidt exacte homofonen van benaderende overeenkomsten: bā en fā hebben verschillende beginklanken, terwijl sì en sǐ in toon verschillen. De associaties kunnen in het Kantonees of een andere Chinese taalvariëteit anders werken.
Een Engelse beschrijving is het duidelijkst als zowel de afbeelding als de wens behouden blijft: bijvoorbeeld ‘een vleermuis die geluk suggereert’. Als de naam van het dier simpelweg door ‘geluk’ wordt vervangen, gaat de visuele grap verloren. Het opschrift, de rangschikking en de gelegenheid verklaren samen waarom een vertrouwd symbool op een nieuwjaarsversiering, huwelijksgeschenk of verjaardagstaart staat.