Tempelfeesten in de nieuwjaarsperiode
Verering, markten en een feestelijk uitstapje
Een tempelfeest, of miaohui (庙会), brengt verering, handel en vermaak samen in één bijeenkomst. Tijdens de nieuwjaarsperiode verplaatst het de viering van het huishouden naar tempelterreinen, omliggende straten en andere openbare ruimtes. Bezoekers kunnen komen om een zegen te vragen, feestelijke goederen te kopen, een voorstelling te bekijken of een deel van de vrije tijd met familie en vrienden door te brengen.
De activiteiten groeiden samen doordat een tempelgelegenheid mensen op een verwacht tijdstip naar dezelfde plaats bracht. Gelovigen hadden wierook en offergaven nodig; bezoekers hadden eten nodig; handelaars vonden klanten in de toegestroomde menigte. Artiesten konden de godheid en de mensen die voor de ceremonie bijeenkwamen vermaken. Een religieuze gelegenheid schiep zo ook mogelijkheden voor uitwisseling en ontspanning.
Tempelfeesten ontwikkelden zich zowel op het platteland als in steden. Een dorpsfeest kon mensen uit naburige nederzettingen aantrekken, terwijl een stad plaats bood aan meerdere feesten met verschillende religieuze verbanden, markten en reputaties. Na verloop van tijd kregen sommige bijeenkomsten een sterke eigen identiteit, met commerciële en feestelijke trekpleisters die veel verder reikten dan de oorspronkelijke tempelgelegenheid.
Wat een nieuwjaarsfeest onderscheidt
Bij een tempel waar de verering nog wordt beoefend, biedt het begin van het jaar gelegenheid om te bidden voor vrede, gezondheid, bescherming en een gunstig komend jaar. Gelovigen brengen offers, steken wierook aan waar dat is toegestaan en betuigen hun eerbied aan de godheden die er worden vereerd. De eigen religieuze traditie van de tempel geeft vorm aan de gebeden en ceremonies. Het tempelfeest geeft deze bezoeken een levendige openbare omgeving, zonder dat iedere bezoeker aan de verering deelneemt.
De markt weerspiegelt de wensen en genoegens van het seizoen. Lentecoupletten en gelukbrengende opschriften worden voor deuropeningen gekocht; papierknipwerk en lantaarns versieren huizen; speelgoed en kleine ambachtelijke voorwerpen worden geschenken voor kinderen. Een kleifiguurtje, een windmolentje of een kleurrijk gemaakt dier kan de herinnering aan het uitstapje mee naar huis nemen. De goederen behoren tot de beeldwereld van Nieuwjaar, in plaats van alleen de voorraad van een alledaagse markt te vormen.
Eten nodigt bezoekers uit om langer te blijven. Kramen verkopen hapjes die al wandelend, tijdens een voorstelling of tussen activiteiten door kunnen worden gegeten. Op noordelijke feesten zijn meidoornvruchten aan een spies met een suikerlaagje en andere zoetigheden hiervan voorbeelden. Het plezier van een feestelijk hapje kiezen, zien hoe het wordt gemaakt en het tussen de menigte opeten, draagt bij aan de feestelijke sfeer.
Optredens zorgen voor geluid en beweging. Afhankelijk van de plaats kunnen dit leeuwen- of drakendansen, opera, acrobatiek, poppentheater, trommelmuziek en volksdans zijn. Op sommige noordelijke feesten treden steltlopers boven de menigte uit, terwijl volksdansgroepen door de bijeenkomst bewegen. Kostuums, slagwerk en de vaardigheid van de uitvoerders laten vertrouwde straten aanvoelen als een feestelijk podium.
Deze vormen van vermaak staan op verschillende manieren in verband met de verering. Een voorstelling kan ter ere van een godheid worden aangeboden, een processie begeleiden of vooral voor het publiek worden opgevoerd. Dezelfde bijeenkomst kan ruimte bieden aan gelovigen, uitvoerders, handelaars en bezoekers die een feestelijk uitstapje maken.
Hoe afzonderlijke tempelfeesten hun karakter krijgen
De omgeving van een tempelfeest en de vaste deelnemers bepalen waar het om bekendstaat. De godheid van een heiligdom kan gelovigen aantrekken die een bepaalde zegen zoeken; de ambachten van een buurt kunnen invloed hebben op de kramen; een plaatselijke uitvoeringstraditie kan een verwacht onderdeel van het uitstapje worden. Bezoekers keren terug voor deze combinatie, niet voor een inwisselbare verzameling attracties.
Het Changdian-feest in Beijing biedt een bruikbaar voorbeeld. Door de band met de cultuurhandel van Liulichang vormden boeken, kalligrafie, schilderijen en antiek een belangrijk deel van de aantrekkingskracht, naast eten, speelgoed en volksvermaak. Het rondkijken en kopen bracht geleerden, verzamelaars, handelaars en feestgangers in dezelfde bijeenkomst samen.
Sommige moderne nieuwjaarsfeesten vinden plaats in parken of andere locaties zonder actieve tempelverering. Ze behouden of bewerken de markt, ambachten en optredens van miaohui tot een openbare feestviering. Een geënsceneerde presentatie van een oude ceremonie is een voorstelling; verering in een tempel die in gebruik is, heeft een ander doel.
Nieuwjaarsfeesten hebben niet één vaste datum in de maankalender of één vaste duur. Ze vinden elk gedurende een eigen periode in of rond de feestdagen plaats, en bepaalde ceremonies of optredens kunnen slechts een deel daarvan beslaan. De traditionele verbinding is de seizoensbijeenkomst zelf: een kans om wensen voor het komende jaar te uiten en tegelijk deel te nemen aan de bedrijvigheid van een gezamenlijk feest.