Een gids voor kalendercollecties
Een kalendercollectie kan verschillende vragen beantwoorden. Een handschrift kan de indeling van een vroegere kalender bewaren. Een gedrukt blad kan informatie geven over een adverteerder, een plaatselijke drukker of de manier waarop twee dateringsstelsels een pagina deelden. Een exemplaar met aantekeningen kan iets over de eigenaar vertellen. Het nuttigste uitgangspunt is daarom een vraag over een voorwerp, gevolgd door een registratie die het specifieke bewaard gebleven exemplaar identificeert.
Houd tijdens je onderzoek drie dingen bij elkaar: de catalogusbeschrijving van de instelling, een afbeelding van het volledige voorwerp en eventuele wetenschappelijke literatuur die voor de interpretatie is gebruikt. Ze vervullen verschillende taken. De registratie identificeert het voorwerp, de afbeelding levert zichtbare details en de literatuur helpt de historische context te verklaren.
Kalendervoorwerpen vinden
Handschriften en fragmenten. Zoek op signatuur als die bekend is. Een signatuur is de identificatiecode waarmee een voorwerp in een bibliotheekcollectie kan worden teruggevonden. Neem die exact over, inclusief leestekens. Probeer voor een bredere zoektocht ‘calendar’ (kalender), ‘almanac’ (almanak), de naam van een kalendermaker of de onderwerpscategorieën bij een relevante registratie. Een fragment kan onder een groter handschrift of een verzameling gecatalogiseerd zijn. Noteer daarom of de beschrijving het hele voorwerp betreft of alleen het kalendermateriaal.
Gedrukte boeken en albums. Een gebonden kalenderboek, een afzonderlijke prent en een album dat uit losse prenten is samengesteld, vereisen verschillende beschrijvingen. Leg bij een album zowel de samenstelling als het specifieke onderzochte blad vast. Vergelijk kalenders uit verschillende landen als afzonderlijke publicaties: verwante vormen impliceren geen identieke maandnummering, datumregels of vieringen.
Wandkalenders en reclamebladen. Zoek op adverteerder, drukker, plaats en jaar, en ook op het soort voorwerp. Een kalender kan tussen advertenties, affiches of ander tijdelijk drukwerk voorkomen. Namen die in het Chinees zijn gedrukt en historische Engelse handelsnamen kunnen verschillende zoektermen opleveren. Noteer beide wanneer ze op het voorwerp staan.
Collecties naar onderzoeksdoel
| Bron | Bruikbaar voor | Eerste zoekopdracht of registratie | Wat je gescheiden houdt |
|---|---|---|---|
| International Dunhuang Programme | Handschriften, fragmenten en registraties uit Dunhuang van deelnemende instellingen | Zoek op ‘calendar’ (kalender), ‘almanac’ (almanak) of een exacte signatuur zoals Or.8210/S.2404 | Bewaarinstelling, vindplaats en verzamelgeschiedenis |
| National Diet Library, Japan | Chinese kalenderboeken in de Shinjo-collectie en Japanse albums met beeldkalenders | De gids voor de kalendercollectie, gevolgd door een titel of signatuur in de catalogus | Afzonderlijke prent, album en kalendertraditie |
| Collectieportaal Roots, Singapore | Kalenders, almanakprenten en plaatselijke institutionele of commerciële voorwerpen | Zoek op ‘calendar’ (kalender) of de naam van een organisatie; de kalender van Tan Si Chong Su heeft inventarisnummer 2023-00307 | Objectregistratie, eigendom van de collectie en eventuele bijbehorende historische interpretatie |
| Powerhouse Collection | Reclamekalenders met fysieke beschrijvingen en informatie over de vervaardiging | Chinese kalender met sigarettenreclame, object 96/254/3 | Aangebrachte datums, de periode die de kalender bestrijkt en de verwerving door het museum |
| Archieven van de French School of Asian Studies | Reclameprenten met gedetailleerde archiefbeschrijvingen | Kalenderaffiche, referentie FR EFEO IC002/G/3 | Een gedeeld ontwerp en de toestand van elk bewaard gebleven exemplaar |
De catalogusbeschrijving
Een betrouwbare werkbeschrijving identificeert een bepaald voorwerp in plaats van alleen een ontwerp te benoemen. ‘Chinese kalender, jaren 1930’ is een aanduiding om iets te vinden. Een instelling, referentienummer, titel, dateringsvoorbehoud en fysieke beschrijving maken die aanduiding bruikbaar voor een andere onderzoeker.
De volgende velden helpen een kalendervoorwerp te beschrijven.
| Veld | Wat je vastlegt | Waarom het belangrijk is |
|---|---|---|
| Instelling en identificatiecode | Bewaarplaats, collectie, inventarisnummer of signatuur | Identificeert het bewaard gebleven exemplaar, ook bij vergelijkbare titels |
| Titel en soort voorwerp | Catalogustitel, gedrukte titel en termen zoals kalender, almanak of advertentie | Bewaart het verschil tussen een catalogusbeschrijving en de tekst op het voorwerp |
| Datums | Vervaardigingsdatum, bestreken datums, inscripties en verwervingsdatum | Voorkomt dat datums die niets met elkaar te maken hebben tot één jaar worden samengevoegd |
| Personen en bedrijven | Kunstenaar, samensteller, drukker, uitgever, adverteerder en distributeur, met hun vermelde rollen | Een opvallende bedrijfsnaam identificeert niet automatisch de drukker |
| Plaats | Plaats van vervaardiging, vindplaats en latere verzamellocaties | Deze beschrijven verschillende fasen in de geschiedenis van het voorwerp |
| Materiaal en vorm | Papier, drukprocedé, afmetingen, montage en bewaard gebleven bladen | Helpt een oorspronkelijk blad, een albumblad en een latere reproductie te onderscheiden |
| Toestand en aantekeningen | Ontbrekende delen, reparaties, handschrift en sporen van hergebruik | Scheidt het ontwerp van de publicatie van de latere geschiedenis van dit exemplaar |
| Documentatie en beeldrechten | Vast adres van de registratie, ondersteunende publicaties, naamsvermelding bij het beeld en verklaring over hergebruik | Houdt het onderzoek navolgbaar en legt de voorwaarden voor het gebruik van een illustratie vast |
Datums op het voorwerp en in de registratie
Een kalender kan verschillende datums dragen: het jaar dat hij bestrijkt, een drukdatum, een gedateerde inscriptie van een eigenaar en de datum waarop hij in een collectie werd opgenomen. Noteer deze afzonderlijk en vermeld waar elke datum staat en wat die beschrijft. Een kalender voor het komende jaar kan in het voorafgaande jaar zijn gedrukt.
Een moderne reproductie kan ook een oude kalenderdatum dragen. Het gedrukte jaar identificeert de afgebeelde kalender, maar dateert op zichzelf niet het papier dat je nu voor je hebt. Evenzo blijft een benaderende toeschrijving een benadering: behoud ‘ongeveer’, ‘waarschijnlijk’, een datumbereik of een vraagteken wanneer die voorbehouden in de registratie voorkomen.
Schrijf bij een datum met een regeringsjaar of Ganzhi, de stam-takcyclus, het origineel over voordat je een omzetting toevoegt. Bewaar de maand en dag in de maankalender, inclusief een eventuele schrikkelaanduiding, en noteer de naslagbron die voor de interpretatie is gebruikt. Zo blijft de oorspronkelijke informatie behouden als de omzetting later moet worden herzien.
Ontwerpen en bewaard gebleven exemplaren
Een ontwerp kan in verschillende exemplaren bewaard zijn gebleven, met verschillende montage, aantekeningen, reparaties of ontbrekende delen. Beschrijf die kenmerken voor het onderzochte exemplaar. Maak bij de vergelijking van exemplaren onderscheid tussen veranderingen in het gedrukte ontwerp en veranderingen die na het drukken zijn aangebracht. Handgeschreven notities, een latere montage in een album en een andere gedrukte adverteerdersnaam horen bij verschillende onderdelen van die geschiedenis.
Werken met afbeeldingen
Begin met een afbeelding van het volledige voorwerp. Onderzoek daarna het datumvak, de marges, het impressum en een eventuele afbeelding van de achterzijde. Een uitsnede met alleen het centrale portret kan het jaar en de commerciële identiteit van de kalender weglaten. Een uitsnede met alleen de datumkolommen van een handschrift kan een kop of een colofon weglaten: de afsluitende notitie die de maker of datum kan vermelden. Houd elke detailafbeelding in je notities verbonden met het volledige voorwerp.
Maak onderscheid tussen gedrukte tekst en handgeschreven aanvullingen. Een notitie kan zichtbaar zijn, ook als de schrijver of datum onbekend is. Als een afbeelding te klein is om een karakter te onderscheiden, markeer de lezing dan als onzeker in plaats van die vanuit een verwachte formule aan te vullen.
Bewaar voor een werkset illustraties een onuitgesneden referentieafbeelding en maak afzonderlijke benoemde details. Noteer of een illustratie de voorzijde, de achterzijde, een bepaald blad of slechts een deel van het voorwerp toont. Verwijder geen scheuren, vlekken of latere notities zonder dit te vermelden uit een afbeelding die als historisch bewijs dient. Ze horen bij het besproken exemplaar, ook wanneer ze het oorspronkelijke ontwerp aan het zicht onttrekken.
De beschikbaarheid van een afbeelding en toestemming voor hergebruik zijn afzonderlijke zaken. De catalogustekst, de foto en het afgebeelde voorwerp kunnen verschillende hergebruiksvoorwaarden hebben. Raadpleeg de verklaring bij de daadwerkelijke afbeelding, neem de bijbehorende naamsvermelding over en verkrijg vóór publicatie eventueel vereiste toestemming.