Namen van maanmaanden en hun varianten
Maandnummers
De Chinese lunisolaire kalender gebruikt twaalf maandnummers. Een ingevoegde maand herhaalt het voorgaande nummer met de aanduiding schrikkelmaand. Het nummer en de schrikkelaanduiding identificeren samen een maand binnen het jaar.
In het Nederlands is eerste maanmaand duidelijker dan “januari”. De maanden horen bij verschillende kalenders en hun grenzen vallen niet samen. Een losse notatie zoals “8/15” vermeldt noch de kalender, noch de volgorde van de onderdelen. Schrijf bij de transcriptie van een datum in de maankalender “achtste maanmaand, vijftiende dag”, met het jaar erbij wanneer een specifieke datum wordt bedoeld.
Gangbare namen
De meeste maandnamen combineren een getal met yue (月), “maand”. Drie bekende alternatieven zijn Zhengyue voor maand één, Dongyue voor maand elf en Layue voor maand twaalf. In Zhengyue wordt zheng met de eerste toon uitgesproken: zhēng. Layue bewaart de naam van het la-offer aan het einde van het jaar.
| Maanmaand | Gangbare naam of genummerde vorm | Chinese referentievorm |
|---|---|---|
| 1 | Zhengyue | 正月 |
| 2 | Eryue | 二月 |
| 3 | Sanyue | 三月 |
| 4 | Siyue | 四月 |
| 5 | Wuyue | 五月 |
| 6 | Liuyue | 六月 |
| 7 | Qiyue | 七月 |
| 8 | Bayue | 八月 |
| 9 | Jiuyue | 九月 |
| 10 | Shiyue | 十月 |
| 11 | Shiyiyue; ook Dongyue | 十一月; 冬月 |
| 12 | Shieryue; ook Layue | 十二月; 腊月 |
Dezelfde geschreven genummerde vormen kunnen in het moderne Chinees ook gregoriaanse maanden aanduiden. 八月 betekent dus augustus in een gregoriaanse context en de achtste maanmaand in de context van een maankalenderdatum. De kalender van het document bepaalt de betekenis.
De naam van een schrikkelmaand schrijven
Run (闰) staat vóór de maandnaam: run liuyue, geschreven als 闰六月, betekent schrikkelmaand zes. Behoud die aanduiding in het Nederlands als “schrikkelmaand zes”. Ze duidt een andere maand aan dan de gewone maand zes.
Literaire namen
Traditionele seizoensnamen verdelen elk seizoen in drie posities. Meng (孟) duidt de eerste aan, zhong (仲) de middelste en ji (季) de laatste. Het hoofdstuk Yueling (“Maandelijkse voorschriften”) van de Liji, het Boek der riten, is opgebouwd rond deze twaalfdelige seizoensvolgorde.
| Seizoen | Eerste maand van het seizoen | Middelste maand | Laatste maand |
|---|---|---|---|
| Lente | Maand 1: Mengchun 孟春 | Maand 2: Zhongchun 仲春 | Maand 3: Jichun 季春 |
| Zomer | Maand 4: Mengxia 孟夏 | Maand 5: Zhongxia 仲夏 | Maand 6: Jixia 季夏 |
| Herfst | Maand 7: Mengqiu 孟秋 | Maand 8: Zhongqiu 仲秋 | Maand 9: Jiqiu 季秋 |
| Winter | Maand 10: Mengdong 孟冬 | Maand 11: Zhongdong 仲冬 | Maand 12: Jidong 季冬 |
Deze namen beschrijven de ordening van de maanden binnen de seizoenen. Ze volgen de grenzen van de maanmaanden, die ten opzichte van de zonnetermen verschuiven.
Andere literaire namen verwijzen naar planten of seizoensbeelden. Heyue (荷月, lotusmaand) wordt gebruikt voor maand zes, Guiyue (桂月, osmanthusmaand) voor maand acht en Juyue (菊月, chrysantenmaand) voor maand negen. Poëtische namen zijn minder gestandaardiseerd dan genummerde namen, en hun interpretatie hangt af van de formulering en de periode van een document.
Behoud bij het transcriberen van een inscriptie of familieregister een onbekende naam in de oorspronkelijke karakters naast de voorgestelde genummerde maand. Zo blijft de oorspronkelijke formulering onderscheiden van de interpretatie. Een onzekere literaire naam moet als onzeker herkenbaar blijven, in plaats van stilzwijgend door een gregoriaanse maand te worden vervangen.