Het kalenderprobleem van 2033
De schrikkelmaand
Het maanjaar 2033 heeft een schrikkelmaand elf, die begint op 22 december 2033 en eindigt op 19 januari 2034. De gewone elfde maand begint op 22 november 2033. Maand twaalf volgt op de schrikkelmaand op 20 januari 2034, en Chinees Nieuwjaar valt op 19 februari.
Deze ongebruikelijke plaatsing legt een zwakte bloot in twee bekende vuistregels: elke maand zonder hoofdterm als schrikkelmaand behandelen en Chinees Nieuwjaar altijd op de tweede nieuwe maan na Winterzonnewende plaatsen. Geen van beide beschrijft de volledige regel. In deze reeks hangt de juiste maandnummering af van de winterzonnewenden als vaste referentiepunten en van de maanden aan beide kanten van het maanjaar.
De winterzonnewenderegel
De moderne kalender heeft 24 zonnetermen, waarvan elke tweede tot de twaalf hoofdtermen behoort. Hoofdtermen markeren opeenvolgende stappen van 30 graden langs de schijnbare jaarlijkse baan van de zon. Winterzonnewende is er één van, en de maanmaand die deze term bevat is altijd de gewone maand elf.
Tel de maanmaanden vanaf het begin van de ene maand met een winterzonnewende tot aan, maar niet met inbegrip van, het begin van de volgende. Zijn het er twaalf, dan heeft het interval geen schrikkelmaand. Zijn het er dertien, dan wordt de eerste maand zonder hoofdterm de schrikkelmaand. Die herhaalt het voorgaande maandnummer, terwijl de gewone maanden hun genummerde reeks voortzetten.
Deze telintervallen beginnen bij maand elf, niet bij Nieuwjaarsdag. Eén maanjaar kan daarom maanden uit twee verschillende intervallen bevatten. Rond 2033 zijn de aantallen:
| Begin van de eerste maand met een winterzonnewende | Begin van de volgende maand met een winterzonnewende, niet meegeteld | Maanmaanden in het interval | Plaatsing van de schrikkelmaand |
|---|---|---|---|
| 2032-12-03 | 2033-11-22 | 12 | Geen schrikkelmaand |
| 2033-11-22 | 2034-12-11 | 13 | Eerste maand zonder hoofdterm, beginnend op 2033-12-22 |
Maanden zonder hoofdterm
Het interval tussen hoofdtermen is niet constant, omdat de schijnbare snelheid van de zon langs haar jaarlijkse baan varieert. Een maanmaand kan twee hoofdtermen bevatten, terwijl een andere er geen bevat. De kalender kan daarom niet elke genummerde maand toewijzen door haar aan één bepaalde hoofdterm te koppelen. De winterzonnewenden als referentiepunten en de telling van de maanden gaan voor.
De regel gebruikt bovendien kalenderdatums. Een maand begint om middernacht op de datum waarop de nieuwe maan plaatsvindt. Een hoofdterm op die datum hoort bij de nieuwe maand, ook als het exacte moment ervan vóór de conjunctie valt. Deze toewijzing per hele dag is van belang wanneer gebeurtenissen dicht bij een maandgrens vallen.
Maandnummering rond Nieuwjaar
De maand die op 25 augustus 2033 begint, bevat geen hoofdterm. Einde van de hitte valt op 23 augustus in de voorgaande maand, en Herfstequinox valt op 23 september, de begindatum van de volgende maand. Toch is de maand van 25 augustus de gewone maand acht. Ze ligt binnen het interval van twaalf maanden dat op 3 december 2032 begon en waarin geen schrikkelmaand nodig is.
Op 22 november 2033 begint een nieuw telinterval. De eerste maand ervan bevat twee hoofdtermen: Kleine sneeuw op 22 november en Winterzonnewende op 21 december. De zonnewende legt vast dat dit de gewone maand elf is. De volgende maand begint op 22 december en bevat geen hoofdterm. Omdat het interval dertien maanmaanden heeft en dit de eerste maand zonder hoofdterm is, wordt ze schrikkelmaand elf.
Maand twaalf begint op 20 januari 2034. Ook die bevat twee hoofdtermen: Grote koude op 20 januari en Regenwater op 18 februari. De daaropvolgende maand, van 19 februari tot en met 19 maart, heeft geen hoofdterm. Ze blijft de gewone maand één, omdat de schrikkelmaand van het interval al is toegewezen aan de eerdere maand die daarvoor in aanmerking kwam.
Chinees Nieuwjaar valt in 2034 dus op 19 februari, bij de derde nieuwe maan na Winterzonnewende. De drie nieuwemaandatums zijn 22 december, 20 januari en 19 februari. De eerste opent schrikkelmaand elf, de tweede opent maand twaalf en pas de derde opent maand één.
Een opgeslagen datum moet de schrikkelvlag behouden, zodat de gewone maand elf en schrikkelmaand elf bij omzetting in beide richtingen van elkaar onderscheiden blijven.