De Xieji Bianfang Shu als almanakbron

De keizerlijke compilatie

Het herzieningsproject

Het project werd in 1739 goedgekeurd, vroeg in de regeerperiode van Qianlong. Het richtte zich op tegenstrijdigheden in bestaande boeken over datumkeuze, waaronder materiaal dat het keizerlijke Astronomische Bureau gebruikte. Eerdere inspanningen onder keizer Kangxi hadden de Xingli Kaoyuan opgeleverd, maar de keuzehandleidingen van het bureau bevatten nog steeds regels die de nieuwe samenstellers als inconsistent beschouwden.

Het werk was een gezamenlijk hofproject. Jin Ai, een functionaris van het Astronomische Bureau, verzocht om een herziening. Yunlu, prins Zhuang, leidde het project, waarbij Mei Juecheng en He Guozong betrokken waren bij de redactionele organisatie. Zhang Zhao trad toe op basis van een verdere machtiging in 1740. Het keizerlijke voorwoord geeft de instemming van de keizer aan, terwijl de memories aan de troon en de personeelslijsten vastleggen welke functionarissen het werk organiseerden en uitvoerden.

De samenstellers vergeleken overgeleverde regels, verwijderden herhalingen, corrigeerden toewijzingen en voegden uitleg toe. Zij verwierpen datumkeuze niet als geheel. Met hun herzieningen streefden ze naar een samenhangende beschrijving van de categorieën en relaties. Het keizerlijke voorwoord erkent ook dat sommige lang bestaande gebruiken voor het gemak van de lezers behouden bleven.

Dit kritische doel strekt zich uit tot de laatste juan, Bian'e, “Fouten onderscheiden”. De bespreking van huwelijksverenigbaarheid valt regels aan die de samenstellers inconsistent vonden en die huwelijken konden vertragen. Kritiek maakt dus deel uit van de inhoud van het boek, naast de regels die het aanvaardt.

De zesendertig juan

De inhoud loopt van grondslagen en definities naar tabellen, praktische toepassing en kritiek. De volgende tabel omvat alle zesendertig tekstdelen.

Juan 10 en 11 benaderen hetzelfde materiaal vanuit verschillende richtingen. Juan 10 begint met benoemde kalenderinvloeden en geeft de bijbehorende activiteiten. Juan 11 begint met een handeling en verzamelt daaronder de geschikte en te vermijden voorwaarden. Samen verbinden ze een classificatie met wat iemand van plan is te doen.

Het boek bevat ook materiaal over astronomie en tijdrekening. Juan 13 bespreekt nachtwaken, schemering en sterren die de meridiaan passeren, met berekeningen voor de hoofdstad. De procedures verbinden de waarnemingsuren met veranderende seizoensomstandigheden, waardoor het werk verder reikt dan dagelijkse activiteitenlijsten.

Datums, exemplaren en edities

De inleidende documenten leggen verschillende fasen van het project vast. De goedkeuring na het antwoord van het Ministerie van Riten valt in de achtste maanmaand van het vierde jaar van Qianlong, in 1739. De benoeming van Zhang Zhao is vastgelegd in de tweede maanmaand van het vijfde jaar van Qianlong, in 1740. Het keizerlijke voorwoord is gedateerd op het zesde jaar van Qianlong, twaalfde maanmaand, vijftiende dag.

Die datums betreffen de samenstelling en het voorwoord. Een latere druk kan hetzelfde voorwoord ongewijzigd overnemen. De datum ervan bewijst daarom niet wanneer elk bewaard exemplaar is vervaardigd. De laatste maanmaand van een regeringsjaar kan ook doorlopen in het volgende gregoriaanse jaar. Een verkorte omzetting van het regeringsjaar is dus geen exacte omzetting van de volledige datum.

De zesendertig juan zijn tekstdelen, niet een voorgeschreven aantal gebonden boekdelen. Een facsimile, een moderne gezette editie en een digitale transcriptie kunnen dezelfde tekst elk weer anders indelen.

Een passage is het gemakkelijkst te vinden aan de hand van de juan en de kop van de activiteit of het onderdeel. “Juan 11, Yongshi, Anchuang” identificeert de vermelding voor het inrichten van een bed in verschillende indelingen. Een pagina- of bladnummer wordt nuttig zodra een bepaalde editie is vastgesteld. De versie uit de Siku Quanshu hoort bij de latere keizerlijke handschriftenverzameling. Een moderne transcriptie daarvan mag niet worden verward met een fotografische reproductie van een eerder gedrukt exemplaar.

Een regel door de tekst volgen

Activiteitenkoppen en hun beperkingen

Juan 11 groepeert voorwaarden onder activiteiten zoals een huwelijk, een bed inrichten, een bedrijf openen, dijken aanleggen en putten graven. Sommige koppen combineren verwante handelingen, terwijl opmerkingen de voorwaarden onderscheiden die voor elk daarvan gelden.

De vermelding “Kanalen openen en putten graven” is een nuttig voorbeeld. Na een gezamenlijke lijst specificeert de tekst dat een aanvullend verbod op Ren-dagen alleen geldt voor het openen van kanalen, terwijl een verbod op Mao-dagen alleen geldt voor het graven van putten. Wie deze vermelding als één verbod op watergerelateerd werk op Ren- en Mao-dagen behandelt, wist dat onderscheid uit.

De relatie tussen een activiteit en haar dagcategorieën is even specifiek. Bij dijken aanleggen staan dagen met Voltooien en Sluiten onder de geschikte voorwaarden. Sluiten is voor deze taak dus een geschikte categorie en geen verbod op iedere handeling. De vermelding bevat ook uitsluitingen; haar gunstige functionarissen mogen daarom niet van de rest van de regel worden losgemaakt.

Verworpen regels

Juan 36 vraagt om een andere manier van lezen, omdat het schema's presenteert om ze te bekritiseren. De bespreking van de zogeheten “vier ongunstige” dagen legt hun afleiding uit en verwerpt de redenering. Een tabel die zonder de weerlegging uit die bespreking wordt overgenomen, kan een verworpen gebruik op een goedgekeurde regel laten lijken.

Hetzelfde geldt voor huwelijksverenigbaarheid en zogenaamd gunstige huwelijksmaanden. De samenstellers onderzoeken de onderliggende relaties van de schema's en betogen dat de beperkingen ongegrond zijn binnen de systemen waarop ze zich beroepen. Ze maken ook bezwaar tegen de praktische gevolgen voor het tijdstip van huwelijken. Deze passages tonen actief debat binnen de kennis over datumkeuze, in plaats van een geheel van regels dat zonder meningsverschillen werd aanvaard.

Historische tekst en moderne almanakken

Het boek bewaart gedetailleerde verbanden tussen activiteitennamen, cyclische categorieën en uitzonderingen. Een moderne almanak kan sommige verbanden overnemen, ze vereenvoudigen of een andere combinatie van regels gebruiken. Om een passage in een berekening om te zetten, zijn beslissingen nodig over de termen, grensconventies en beperkingen.

De activiteitentabellen van de Atlas zijn geen digitale transcriptie van de gehele Xieji Bianfang Shu. Het historische werk blijft nuttig om te begrijpen waarom bepaalde categorieën samen voorkomen en hoe hun toepassingen werden beargumenteerd. Het behandelt zowel de opbouw van regels als de kritiek op regels die de samenstellers niet wilden behouden.