Tarihsel Japon takvimleri
Takvim tarihi
Japonya, 1873’te Gregoryen takvimini benimsemeden önce art arda çeşitli ay-güneş takvimleri kullandı. Takvim bilgisi Japonya’ya Çin’den Kore Yarımadası üzerinden ulaştı. Nihon Shoki vakayinamesi, 553 yılına ait kaydında Baekje’den bir takvim uzmanı getirme ve takvim kitapları edinme girişimini anlatır.
Ay-güneş takviminde aylar Ay’ın döngüsünü izlerken artık aylar numaralandırılmış yılı mevsimlerle uyumlu tutuyordu. Japon takvimleri, 30 günlük “büyük” aylarla 29 günlük “küçük” ayları ayırıyordu. Bunların sıralaması yıldan yıla değişirdi. Uruuzuki denen artık ay, bir kamerî ay daha eklerdi. Dolayısıyla eski bir belgedeki “4. ay”, kendiliğinden Gregoryen nisan ayı demek değildir.
Bu değişken sıra gündelik yaşamda önemliydi. Büyük ve küçük ayları gösteren daisho-reki takvimleri, ilgili sayıları resimlerin veya sözcük oyunlarının içine gizleyebiliyordu. Ayların uzunluğu için kullanışlı bir hatırlatmayı görsel eğlenceyle birleştiriyorlardı. Ay uzunlukları, ödemeleri ve ay sonundaki diğer işleri düzenlemek bakımından da önemliydi.
Seçilmiş takvim sistemleri ve ilk kullanım yılları
| Takvim | Japonya’da ilk kullanıldığı yıl | Sıralamadaki yeri |
|---|---|---|
| Senmyo | 862 | Sekiz yüzyıldan uzun süre kullanılan Çin kökenli sistem |
| Jokyo | 1685 | Shibukawa Harumi ile ilişkilendirilen reform |
| Horeki | 1755 | Edo dönemindeki daha sonraki reform |
| Kansei | 1798 | Edo dönemindeki daha sonraki reform |
| Tenpo | 1844 | Gregoryen takvimine geçişten önceki son resmî ay-güneş sistemi |
| Gregoryen | 1873 | Meiji döneminde getirilen yeni sivil takvim |
Tablo, bir reformun onaylandığı yıldan farklı olabilen kullanım yıllarını verir. Örneğin Jokyo reformu 1684’te onaylandı ve 1685 için kullanıldı. Harumi, Çin’in Shoushi takvimini gözlemler ve Çin ile Japonya arasındaki boylam farkını da içeren düzenlemeler yoluyla uyarladı. Daha sonraki reformlar Batı astronomisini de kapsadı.
Takvim, tarihlerden fazlasını içeren bir yayın nesnesiydi de. Ayrıntılı açıklamalı takvimler olan guchureki, mevsim bilgileri ve günlere ilişkin değerlendirmeler içeriyordu. Sahipleri bazen boş alanları günlük kayıtları için kullanıyordu. Japon hece yazısı kana ile yazılan sadeleştirilmiş takvimler ve matbaanın yaygınlaşması, takvim bilgisini daha geniş okur çevrelerine ulaştırdı. Bu nedenle günümüze ulaşan bir takvim, hem yıl için yayımlanmış bilgileri hem de bir okurun gündelik yaşam kaydını koruyabilir.
1873 değişikliği
Meiji reformu eski takvimin on ikinci ayını kısalttı. Ayın ikinci günü, önceki sivil sisteme göre kullanılan son gün oldu. Meiji 5 yılı, 12. ay, 3. gün olması gereken ertesi gün, 1 Ocak 1873, yani Meiji 6 yılı, 1. ay, 1. gün oldu. Takvimdeki tarih etiketleri değişirken günlerin sırası devam etti.
| Reformdaki konumu | Japon tarih gösterimi | Gregoryen karşılığı |
|---|---|---|
| Eski sivil takvimin son günü | Meiji 5 yılı, 12. ay, 2. gün | 31 Aralık 1872 |
| Yeni sivil takvimin ilk günü | Meiji 6 yılı, 1. ay, 1. gün | 1 Ocak 1873 |
Reform, Meiji 5 yılına ait 337 sayılı Dajokan Bildirisi ile yürürlüğe kondu. Sivil takvimi değiştirdi, ancak dönem yılına göre tarihlendirmeyi kaldırmadı. Bu nedenle bir Meiji tarihi, takvim bağlamıyla birlikte okunmalıdır: aynı yıl adlandırma biçimi değişikliğin hem öncesinde hem sonrasında görülür.
Eski takvime ilişkin bilgiler, 1909 takvimi de dâhil olmak üzere resmî takvimlerde yeni tarihlerin yanında yer almaya devam etti. Gregoryen takviminin benimsenmesi idari açıdan keskin bir değişiklikti; ancak ay takvimi tarihleri ve mevsim terimleri okurlar için tanıdık kalmayı sürdürdü.
Tarihsel tarih sorgulaması
Tarihsel bir dönüştürme, tarihin yazıldığı biçimiyle başlar: dönem adı, dönem yılı, ay, gün ve varsa artık ay belirtimi. Bu aktarımı dönüştürülmüş sonucun yanında tutun. Normal ay ile aynı numarayı taşıyan artık ay ayrı aylardır; dolayısıyla artık ay işaretini düşürmek sonucu bütün bir Ay döngüsü kadar kaydırabilir.
Japon Ay-Güneş Ayları Veri Tabanı, artık ay alanı ve çıktı için sivil takvim seçeneğiyle tarihsel sorgulama sunar. Modern bir Çin takvimini geriye doğru uzatmak yerine, ilgili ayı bulmak için kayıttaki dönem ve ay bilgilerini kullanın.
Veri tabanı varsayılan olarak 15 Ekim 1582’den itibaren Gregoryen, bu sınırdan önce ise Jülyen tarihlerini bildirir. Bir proje boyunca Gregoryen karşılıklar gerekiyorsa çıktı olarak Gregoryen takvimini açıkça seçin. Bazı tarihsel dönem sınırları belirsizdir; bu nedenle dönem değişikliğine yakın bir kayıt, özgün belgenin siyasi ve coğrafi bağlamını da gerektirebilir.