Farklı sistemlerde kamerî gün kavramlarını karşılaştırma
Karşılaştırma kaydı
“Kamerî gün” farklı şeyleri anlatabilir. Çin takviminde genellikle kamerî bir ay içindeki numaralandırılmış sivil gün demektir. Tibet kökenli hesaplamada ise numarası bir takvim gününe atanan, değişken uzunluklu bir Ay evresi birimi anlamına gelebilir. Dolayısıyla benzer görünen ay ve gün numaraları farklı türde tarihleri anlatabilir.
Bir karşılaştırma ortak bir başlangıç noktası da gerektirir: aynı an veya belirtilmiş bir kurala göre bir sivil tarih. Bir an, çeşitli saat dilimlerinde ifade edilebilir. Sivil tarih ise sınırları takvime ve referans zamana bağlı olan bütün bir günü kapsar.
| Alan | Korunacak ayrıntı | Önemi |
|---|---|---|
| Karşılaştırmanın hedefi | Saat dilimiyle birlikte tam an veya belirtilmiş bir sivil tarih | Zaman içindeki bir noktayı bütün bir günden ayırır |
| Sivil takvim | Yıl, ay ve günle birlikte Gregoryen veya Jülyen takvimi | Aynı yazılı sayılar farklı günleri gösterebilir |
| Geleneksel takvim | Çin, Vietnam, Kore takvimi veya Tibet kökenli belirli bir sürüm | Tarihin arkasındaki kuralları belirler |
| Referans kuralı | İlgili durumlarda standart saat, referans meridyeni ve gün sınırı | Bir olayın hangi günün içinde olduğunu belirler |
| Yıl | Gerektiğinde döngü bilgisi de dâhil olmak üzere tam yıl veya dönem adlandırması | Tekrarlanan yıl adlarındaki belirsizliği önler |
| Ay | Numara veya özgün ad, ayrıca normal ya da artık oluşu | Aynı adlandırmaya sahip iki ayı ayırır |
| Kamerî gün | Numara ve uygulanabildiği durumlarda tekrarlanan tarihin hangi oluşumu olduğu | Tek başına bir numara birden fazla günü gösterebilir |
| Takvim kaydı | Dönüştürmede kullanılan yayın veya hesaplama sürümü | Özellikle tarihsel tarihlerde sonucun dayanağını korur |
Özgün tarihi ve sivil karşılığını birlikte tutun. Çevrilmiş bir ay adı tek başına dönüştürmeyi hangi kuralların ürettiğini göstermez.
Farklı sınırlar
Çin takviminde 1. kamerî gün, astronomik yeni ayın içinde bulunduğu sivil gündür. Dolayısıyla 1. günün bir bölümü yeni ay anından önce gerçekleşebilir. Sonraki gün numaraları, 29 veya 30 günlük bir ay boyunca sivil tarihlerle birlikte ilerler. Referans zamanları bir astronomik olayı farklı bir tarihe yerleştirebilse de Vietnam ve Kore takvimleri de genel olarak aynı tür numaralandırılmış günü kullanır.
15. gün, tam dolunay zaman damgası değil, o dizideki bir konumdur. Yeni ay ile dolunay arasındaki süre değişir; 1. gün de kavuşumda değil, sivil gün sınırında başlar. Bu nedenle tam dolunay on beşinci günden önce veya sonra gerçekleşebilir.
Tibet kökenli hesaplamada bir kamerî gün, Ay’ın Güneş’e göre hesaplanan boylamında 12 derecelik bir artışı temsil eder. Bu tür otuz aralık tam bir evre döngüsü oluşturur; ancak süreleri değişir. Geleneksel astronomi modeli bu aralıkları sağlar; numaralarını olağan günlere atamak için kabul edilmiş bir şafak sınırı kullanılır.
Phugpa atama kuralına göre, bütünüyle iki şafak sınırı arasında geçen bir aralığa olağan günler dizisinde bir tarih verilmez. İki şafak sınırını kapsayan bir aralık ise numarasını iki kez verir. Aşağıdaki şematik diziler farkı gösterir.
| Basılı ay takvimi tarihi dizisi | Yorum |
|---|---|
| 5, 7, 8 | 6. tarih atlanmıştır |
| 8, 8, 9 | 8. tarih art arda iki olağan günde tekrarlanır |
Her iki durumda da haftanın günleri normal biçimde ilerler. Artık ay, her iki örüntüden de ayrıdır: ay içindeki bir gün numarasını değiştirmek yerine yıla bir ay ekler.
Ay sınırları ve dönüştürme hataları
Gece yarısına yakın bir yeni ay, iki referans zamana göre farklı sivil tarihlere rastladığında bir günlük fark doğabilir. Artık ayların farklı yerleştirilmesi ise ay ve gün etiketlerinde çok daha büyük bir fark yaratabilir. Uyuşmazlığın nerede olduğu, neyin karşılaştırılması gerektiğini belirlemeye yardımcı olur.
Takvim sürümü ve referans kuralıyla başlayın; ardından ilgili ayların başlangıçlarını karşılaştırın. Günlerini saymadan önce her ayın normal mi, artık mı olduğunu kontrol edin. Tibet kökenli bir takvimde atlanan ve tekrarlanan numaraları da inceleyin. Bu düzenlemeleri hesaba katmadan ayın başından itibaren olağan günleri saymak, onun ay takvimi tarihlerini vermez.
İki sonuç aynı kuralları kullandığını öne sürdüğünde, uyuşmazlık sayısal doğruluktan, güncelliğini yitirmiş bir tablodan, metin aktarımı hatasından veya uygulama hatasından kaynaklanabilir. Gün sınırına çok yakın olaylar küçük hesaplama farklarına özellikle duyarlıdır. Her anlaşmazlığı bölgesel farklılık saymak yerine, temeldeki olay zamanlarını veya yayımlanmış bir ay tablosunu karşılaştırın.
Bir bayramın planlanmış kutlaması ayrı bir konudur. Hafta sonuna taşınan veya atlanmış bir tarih için özel kurala bağlanan bir uygulama, takvimin tarih sırasını değiştirmez.