Yeşim İmparator’un doğum günü takvimleri
Yeşim İmparator’un doğum günü, Çin Yeni Yılı mevsiminde birinci kamerî ayın dokuzuncu gününe rastlar. Yuhuang Shangdi (玉皇上帝) veya Yuhuang Dadi (玉皇大帝) adlarıyla bilinir; Çin halk dininde ve Taocu ibadette göksel yönetimin başında bulunur. Doğum günü, korunma ve geçim için Göğe şükretme, tanrının otoritesini kabul etme ve gelecek yılda huzur için dua etme vesilesidir.
Yaygın adı Tiangong (天公), “Göğün Efendisi” anlamına gelir; Tiangong Sheng ise Göğün Efendisi’nin doğum günüdür. Ev kutlamaları özellikle Tayvan’da ve Hokkien topluluklarında belirgindir; tapınaklar da Yeşim İmparator’u sunular ve dinî ayinlerle onurlandırır.
Göğün Efendisi
Yeşim İmparator, ilahi dünyayı yöneten görevliler ve hizmetlilerle çevrili göksel bir hükümdar olarak tasavvur edilir. Otoritesi, tek bir mesleğin, köyün veya ailenin meselelerinin ötesine uzanır. Ona edilen dualarda, hanelerin güvenle yaşayabildiği, geçim kaynaklarının geliştiği ve yanlış davranışların sonuçlarının olduğu düzenli bir dünya dilenir.
Bu imparatorluk imgesi, ibadetinin resmî niteliğini açıklar. İnananlar, dilekçe sunan birinin hükümdara yaklaşmasına benzer biçimde, Göğe saygıyla yaklaşır. Taocu tanrılar düzeni, onu genellikle en yüce üç tanrı olan Üç Saf Varlık’ın altına yerleştirirken göksel yönetimi ona verir. Song hanedanlığı sırasında verilen imparatorluk payeleri, saygınlığını artırmış ve ibadetinin yayılmasına yardımcı olmuştur.
Doğum günü, Gök ile hane arasındaki ilişkiyi yeniler. İnananlar, gelecekte yardım istemenin yanı sıra daha önce aldıkları iyilikler için şükreder. Geleneksel açıklamalar, dokuzuncu gün tarihini, geleneksel sayı simgeciliğinde göksel otoriteyle ilişkilendirilen dokuzun en büyük tek basamaklı tek sayı olmasıyla bağlar.
Ev sunuları ve tapınakta ibadet
Tayvan’daki ev uygulamasında hazırlıklar; ibadet alanını temizlemeyi, yıkanıp düzgün giyinmeyi ve açık göğe dönük bir sunu masası kurmayı içerebilir. Ailenin Yeşim İmparator’a adanmış bir kutsal mekânı olmasa bile kapı önü veya avlu, Göğe seslenilecek bir yer sağlar. Aile üyeleri tütsü sunup eğilerek şükranlarını ve dualarını birlikte iletir.
Sunular genellikle meyve, çay, tatlı kekler ve erişte içerir. Ayrıntılı Tayvan düzenlemelerinde yükseltilmiş üst masada Yeşim İmparator için vejetaryen sunular bulunurken alt masada ona bağlı tanrılar için et sunuları yer alabilir. Düzenleme, göksel saraydaki rütbe farklarını ifade eder. Daha sade törenler tek masa kullanır; ayrıntılı iki katlı düzen, her inanan için zorunluluk değil, belirli bir ritüel biçimidir.
Doğum günü niteliği, uzun yaşam ve iyi talihle ilişkili yiyeceklerde görünür. Uzun erişteler uzun ömür dileklerini ifade ederken kekler ve özenle düzenlenmiş meyveler masayı saygının kutlama havasındaki sunumuna dönüştürür. Dualara tütsü ve mumlar eşlik eder. Ritüel kâğıdı yakan hanelerde kâğıt sunular, ilahi alıcılara armağan gönderme eylemini tamamlar.
Tapınakta ibadet, aynı yıl dönümüne toplu bir ortam verir. İnananlar sunular getirir, haneleri ve daha geniş topluluk için dualara katılır. Taocu ayinler, kutsal metin okumalarını, törensel dilekçeleri ve tövbe eylemlerini içerebilir. Tövbe, korunma taleplerinin yanında kişisel davranışları ve kusurları düzeltme isteğini kabul eder. Bazı topluluklar tanrıya şükran sunusu olarak operayı da destekler.
Şeker kamışı neden yer alır?
Şeker kamışının Hokkien doğum günü kutlamalarında özel bir yeri vardır. Bilinen bir efsane, Yeni Yıl mevsiminde saldırıdan kaçıp uzun şeker kamışlarının arasına saklanan insanları anlatır. Sık bitkilerin korumasında bulunmaktan kurtulurlar. Güvenle çıkabildiklerinde birinci kamerî ayın dokuzuncu günüdür. Kurtuluşları için Yeşim İmparator’a şükreder ve anısına şeker kamışı sunarlar.
Hikâye, bütün sapların neden ev sunağının yanında durabildiğini ve dokuzuncu günün Hokkien topluluklarında neden özel bir duygusal ağırlık taşıdığını açıklar. Bu, bayramın kökenine ilişkin kesin tarihlenmiş bir kayıt değil, şükran efsanesidir. Şeker kamışı, duayla ifade edilen minneti görünür kılar.
Sekizinci geceden dokuzuncu güne
Kutlama çoğu zaman doğum gününün arifesinde başlar. Bir Tayvan geleneğinde ibadet, birinci kamerî ayın sekizinci günü akşamı yerel saatle 23:00’te başlayabilir. Bu, söz konusu ritüel geleneğinin dokuzuncu günün başlangıcıyla ilişkilendirdiği zi, yani Sıçan çift saatini açar. Diğer haneler gece yarısında başlar veya dokuzuncu günün daha ileri saatlerinde ibadet eder. Bu farklı başlangıç saatlerine rağmen yıl dönümü dokuzuncu gün olarak kalır.
Akşam hazırlıklarını tütsü sunuları, eğilmeler ve dualar izler. Bazı aileler tapınağa gitmeden önce evde ibadet ederken diğerleri tapınak ziyaretini başlıca törenleri yapar. Maytaplar kutlamayı duyurabilir; sunular ise evdeki buluşmanın merkezi olmayı sürdürür.
Yeşim İmparator’un doğum günü, Gök Görevlisi’ni onurlandıran birinci kamerî ayın on beşinci günündeki Shangyuan’dan ayrıdır. İki tören aynı Yeni Yıl mevsimine aittir, ancak farklı tanrılara yönelir.