İlkbahar ve sonbahar She törenleri

Topluluğu yaşatan toprağı onurlandırmak

She (社) törenleri, bir topluluğun geçiminin bağlı olduğu toprağı onurlandırır. She; yer tanrısını, sunuların yapıldığı sunağı ve bu ibadetin çevresinde toplanan topluluğu ifade edebilir. İlkbahar ve sonbahar vesileleri ilişkiye mevsimlik bir ritim verir: İlkbahar verimli bir yetişme dönemi için yakarışları, sonbahar ise ürününe yönelik teşekkürleri getirir.

Uygun yağmur, sağlıklı ürünler ve felaketten korunma için edilen dualar, ilkbahar törenini önlerindeki işe hazırlık hâline getirirdi. Sonbahar sunuları, hasadı ve toprağın süren desteğini takdir ederdi. Belirli ürünlerin zamanları ve ibadet biçimleri topluluklar arasında farklı olsa da bu amaçlar çiftçilik deneyimine aitti.

Sunu yeri bir sunak, yerel bir kutsal yapı veya bir ağaçla ilişkili alan olabilirdi. Buluşma, dinî görevi komşuların toplumsal yaşamıyla birleştirirdi. İnsanlar yiyecek veya başka kaynaklarla katkıda bulunur, ibadete katılır ve ardından birlikte yerdi. Toprağı onurlandırmak, üzerinde yaşayan ve çalışanlar arasındaki ilişkileri de pekiştirirdi.

Toprak sunaklarından köy bayramlarına

Toprağa ve tahıla ibadet, erken Çin devlet ritüelinde önemli yer tutuyordu. Hükümdarların sunakları toprağa ve halkına karşı sorumluluğu ifade ediyordu. Yerel She törenleri daha küçük ölçekte işliyor, komşu haneleri kendi sunu yerlerinin çevresinde birleştiriyordu. Saray töreni ve köy şenliği, aynı ritüellere veya örgütlenmeye sahip olmadan ortak bir tarımsal amaç taşıyordu.

Altıncı yüzyıla gelindiğinde She buluşmalarının betimlemeleri, komşuların ağaç altında sunular yapıp sonra kurban yiyeceklerini paylaştığını gösterir. Tang döneminde ilkbahar ve sonbahar She, ibadet, şölen ve eğlence içeren önemli köy vesileleriydi. Müzik, davullar ve sonraki geleneklerde tiyatro, insanları izleyici olarak bir araya getirirken tanrıya da seslenebilirdi.

Bu törenler için kullanılan tarihler dönemlere ve yörelere göre değişti. Birçok almanağın kullandığı beşinci Wu (戊) kuralı, onları mevsimlik yıl içinde konumlandırmanın bir yoludur. Her tarihsel She töreninin değişmez kuralıymış gibi geçmişe uygulanmamalıdır.

Sunuyu ve yemeği paylaşmak

Birlikte yemek, She töreninin merkezindedir. Önce ibadette sunulan yiyecek katılımcılar arasında bölünebilir; böylece pay almak haneyi daha büyük buluşmaya bağlar. Tarihsel anlatılarda tahıl, şarap ve et görülür; şölenin ölçeği topluluğun sağladıklarına bağlıdır. Yemek, dağıtılıp birlikte yenen yiyecek yoluyla ritüelde aranan yararları somutlaştırır.

Sonbahar kutlamaları ziyaretler ve armağanlarla da genişleyebilirdi. Song dönemi betimlemeleri; kek ve şarap alışverişini, özel yemekleri, akraba ve komşuların katıldığı buluşmaları içerir. Şükran, sunaktaki sunular kadar misafirperverlikle de ifade edilirdi.

“She pirinci” anlamındaki shefan, batı Hunan’ın bazı kesimlerinde bu ortak yiyeceğe yerel bir biçim verir. Tujia ve Miao haneleri, ilkbahar otları, işlenerek saklanmış domuz eti ve başka malzemelerle pirinç hazırlar, porsiyonları komşularıyla paylaşır.

Atlas’ın beşinci Wu tarihi kuralı

Atlas, başlangıcı dâhil eden bir sayım kullanır: Güneş döneminin takvim tarihine veya sonrasına denk gelen ilk Wu günü, birinci kez sayılır. Beşinci Wu günü, She günüdür.

Buradaki Wu, beşinci göksel gövdedir. Ton işaretleri kaldırıldığında yine wu yazılan, At ile ilişkili yedinci yersel daldan farklıdır. Günün gövdesi on günde bir tekrarlanır; Wu haftanın bir gününü adlandırmaz.

Koşulu sağlayan ilk Wu günü D olmak üzere tam sayım şöyledir:

Güneş dönemini içeren bir Wu günü sayıma dâhildir. Dolayısıyla 4 Şubat 2024, İlkbahar She’yi 15 Mart’a; 7 Ağustos 2025 ise Sonbahar She’yi 16 Eylül’e verir. Her iki başlangıç tarihi de ilgili dönemi içeren Wu günleriydi. Dönem günündeki Wu’dan kesin olarak sonrasını saymak, bunun yerine on gün sonraki bir tarih üretirdi. Başlangıcı dâhil etme kuralı Atlas’ın hesabını tanımlar; yerel bir ritüel takvimi başka bir düzen kullanabilir.