Çifte Dokuz Bayramı

Bayram tarihi ve gelenekleri

Çifte Dokuz, dokuzuncu kamerî ayın dokuzuncu gününe denk gelir. Mandarin dilindeki adı Chongyang Jie’dir (重阳节); Hong Kong’da Kantonca Chung Yeung adı yaygın kullanılır. Chongyang, yangın iki kez bulunması anlamına gelir. Geleneksel sayı simgeciliğinde tek sayılar yang olarak sınıflandırılır; dolayısıyla iki dokuz, güne adını verir.

Yüksek bir yere çıkmak, kasımpatıların tadını çıkarmak ve ataları anmak bu vesilenin tanıdık ifadeleridir. Sonbahar gezisi tepelere yürüyüş veya yüksek bir seyir noktasında buluşma olabilir. Hong Kong’da ata mezarlarını ziyaret de öne çıkar; böylece anma ve açık havada zaman geçirme aynı mevsimde birleşir.

Yükseğe çıkmanın ünlü bir açıklaması, Wu Jun’un Liang dönemine ait doğaüstü öyküler derlemesi Xu Qixie Ji’de yer alır. Öğretmeni Fei Changfang, Huan Jing’i dokuzuncu ayın dokuzuncu gününde felaket geleceği konusunda uyarır. Huan Jing, söylendiği gibi kokulu bir bitki olan zhuyu dolu kırmızı keseler taşıyarak ve kasımpatı şarabı içerek ailesini tepeye çıkarır. Döndüklerinde evcil hayvanlarını kendi yerlerine ölmüş bulurlar. Korunma efsanesi, birkaç bayram geleneğini bir ailenin tehlikeden kurtulmasının tek öyküsünde birleştirir.

Kasımpatılar, kekler ve uzun ömür

Kasımpatı, sonbahar bayramının ayırt edici çiçeğidir. Kuzey Song başkentinde şarap dükkânları girişlerini bunlarla süsler, insanlar yüksek yerlerde şölen yapmak için kent dışına giderdi. Küçük renkli bayraklar ve üzerlerine konan meyve veya kuruyemişlerle süslenmiş buharda pişmiş kekler armağan olarak paylaşılırdı. Çiçekler, geziler ve yiyecekler ortak bir mevsim kutlaması oluştururdu.

Kek, yükseğe çıkmakla sözel bir bağ taşır. Mandarincede “kek” anlamındaki gao, “yüksek” anlamındaki gao ile aynı sesle söylenir. Bu nedenle kek paylaşmak, yüksek bir yere çıkma geleneğini hatırlatmanın yanı sıra ilerleme dileklerini de ifade edebilir. Kasımpatı şarabı uzun ömür çağrışımları taşır; çiçeklerin kendileri de bayram düzenlemelerinde yer alır.

Yaşlılara saygı, Chongyang’ın modern dönemde öne çıkan temalarındandır. Büyüklerle yapılan ziyaretler, yemekler ve geziler, yıllık tarihe aile odaklı bir nitelik kazandırır. Uzun ömür dileği, birlikte zaman geçirme ve yaşlı kuşakların hane ile topluluktaki yerini takdir etme fırsatına dönüşür.

Ataları anmak için buluşmalar

Çifte Dokuz’un mezar ziyareti vesilesi olduğu yerlerde aileler gömü yerlerine bakar ve ölmüş akrabalara sunular yapar. Geniş aileler veya soy grupları, ardından yiyecek paylaşımının geldiği toplu bir ziyaret düzenleyebilir. Bu buluşmalar artık aynı mahallede veya köyde yaşamayan kişileri bir araya getirebilir.

Anma, tek bir kişinin ölüm yıl dönümüne bağlı değil, mevsimliktir. Akrabaların birkaç kuşağı birlikte onurlandırmasına ve aile ilişkileriyle gömü yerlerine ilişkin bilgileri aktarmasına olanak verir. Tepelere çıkmak, yaşayanlara özen göstermek ve ölüleri anmak, Chongyang’a farklı topluluklarda farklı vurgular kazandırır.