Bir almanak kaynağı olarak Xieji Bianfang Shu

İmparatorluk derlemesi

Gözden geçirme projesi

Projeye Qianlong saltanatının ilk yıllarında, 1739’da izin verildi. Proje, imparatorluk Astronomi Bürosunun kullandığı malzemeler de dâhil olmak üzere, mevcut tarih seçimi kitaplarındaki çelişkileri ele alıyordu. Kangxi imparatoru dönemindeki önceki çalışmalar sonucunda Xingli Kaoyuan hazırlanmıştı; ancak büronun seçim kılavuzlarında, yeni derleyicilerin tutarsız bulduğu kurallar hâlâ vardı.

Eser, sarayda ortaklaşa yürütülen bir projeydi. Astronomi Bürosu görevlisi Jin Ai, gözden geçirme talebinde bulundu. Projeyi Zhuang Prensi Yunlu yönetti; Mei Juecheng ve He Guozong da editoryal yönetiminde yer aldı. Zhang Zhao, 1740’taki ek bir onayla çalışmaya katıldı. İmparatorluk ön sözü, imparatorun desteğini gösterirken, tahta sunulan raporlar ve personel listeleri, işi düzenleyen ve yürüten görevlileri kaydeder.

Derleyiciler, devralınan kuralları karşılaştırdı, tekrarları çıkardı, atamaları düzeltti ve açıklamalar sağladı. Tarih seçimini bütünüyle reddetmediler. Gözden geçirmeleri, onun kategorilerini ve ilişkilerini tutarlı biçimde açıklamayı amaçlıyordu. İmparatorluk ön sözü, okurlara kolaylık sağlamak için uzun süredir yerleşmiş bazı kullanımların korunduğunu da kabul eder.

Bu eleştirel amaç, “Yanlışları ayırt etmek” anlamındaki son juan olan Bian'e bölümüne de uzanır. Evlilik eşleştirmesine ilişkin tartışması, derleyicilerin tutarsız ve evlilikleri geciktirmeye elverişli bulduğu kuralları eleştirir. Dolayısıyla eleştiri, kitabın kabul ettiği kuralların yanında içeriğinin bir parçasıdır.

Otuz altı juan

İçerik, temeller ve tanımlardan tablolara, pratik uygulamaya ve eleştiriye ilerler. Aşağıdaki tablo, otuz altı metinsel bölümün tamamını kapsar.

10. ve 11. juan aynı malzemeye farklı yönlerden yaklaşır. 10. juan, adlandırılmış takvim etkileriyle başlayıp onlarla ilişkili işleri verir. 11. juan ise bir işle başlar ve uygun görülen veya kaçınılan koşulları onun altında toplar. Birlikte, bir sınıflandırmayı kişinin yapmayı düşündüğü işle ilişkilendirirler.

Kitapta astronomi ve zaman ölçümüne ilişkin malzemeler de bulunur. 13. juan, başkent için hesaplamalarla gece nöbetlerini, alacakaranlığı ve meridyenden geçen yıldızları ele alır. Yöntemleri, gözlem saatlerini değişen mevsim koşullarıyla ilişkilendirerek eseri günlük iş listelerinin ötesine taşır.

Tarihler, nüshalar ve baskılar

Başlangıçtaki belgeler, projenin farklı aşamalarını kaydeder. Törenler Bakanlığının yanıtını izleyen onay, 1739’da, Qianlong döneminin dördüncü yılının sekizinci kamerî ayına rastlar. Zhang Zhao’nun ataması, 1740’ta, Qianlong döneminin beşinci yılının ikinci kamerî ayında kaydedilmiştir. İmparatorluk ön sözünün tarihi Qianlong döneminin altıncı yılı, on ikinci kamerî ayın on beşinci günüdür.

Bu tarihler, derlemeye ve ön sözüne ilişkindir. Daha sonraki bir basım, aynı ön sözü değiştirmeden yeniden yayımlayabilir. Dolayısıyla ön sözün tarihi, günümüze ulaşan her nüshanın ne zaman üretildiğini göstermez. Bir saltanat yılının son kamerî ayı, sonraki Gregoryen yıla da uzanabilir; bu nedenle kısaltılmış bir saltanat yılı karşılığı, tam tarihin kesin dönüşümü değildir.

Otuz altı juan, ciltlenmiş kitapların zorunlu sayısı değil, metinsel bölümlerdir. Bir tıpkıbasım, modern dizgiyle hazırlanmış bir baskı ve dijital bir metin aktarımı da aynı metni farklı biçimlerde bölebilir.

Bir pasajı bulmanın en kolay yolu, juan numarası ile iş veya bölüm başlığıdır. “Juan 11, Yongshi, Anchuang”, farklı sayfa düzenlerinde yatak düzenleme kaydını tanımlar. Belirli bir baskı saptandıktan sonra sayfa veya yaprak numarası yararlı olur. Siku Quanshu sürümü, daha sonraki imparatorluk yazma eser koleksiyonuna aittir; onun modern metin aktarımı, daha eski basılı bir nüshanın fotoğrafik çoğaltımıyla karıştırılmamalıdır.

Bir kuralın metindeki izini sürmek

İş başlıkları ve bunları sınırlayan açıklamalar

11. juan, koşulları evlenme, yatak düzenleme, iş yeri açma, set inşa etme ve kuyu kazma gibi işlerin altında toplar. Bazı başlıklar ilişkili işleri birleştirirken, notlar her birine uygulanan koşulları ayırt eder.

“Kanal açma ve kuyu kazma” kaydı yararlı bir örnektir. Metin, ortak listenin ardından, ek bir Ren günü yasağının yalnızca kanal açmaya, Mao günü yasağının ise yalnızca kuyu kazmaya uygulandığını belirtir. Kaydı, Ren ve Mao günlerinde suyla ilgili işlere getirilen tek bir yasak gibi ele almak bu ayrımı siler.

Bir işle onun gün kategorileri arasındaki ilişki de aynı ölçüde özeldir. Set inşa etme başlığında Tamamlama ve Kapama günleri, uygun koşullar arasında yer alır. Böylece Kapama, her işe yönelik bir yasak olarak değil, bu görev için uygun bir kategori olarak görünür. Kayıtta dışlanan koşullar da listelendiğinden, elverişli görevliler kuralın geri kalanından koparılamaz.

Reddedilen kurallar

36. juan, düzenleri eleştirmek amacıyla sunduğu için farklı biçimde okunmalıdır. “Dört uğursuz” denen günlere ilişkin tartışma, bunların nasıl türetildiğini açıklar ve dayandıkları akıl yürütmeyi reddeder. Bu tartışmadan, reddiye olmadan kopyalanan bir tablo, reddedilmiş bir uygulamayı onaylanmış bir kural gibi gösterebilir.

Aynı durum, evlilik eşleştirmesi ve sözde elverişli evlenme ayları için de geçerlidir. Derleyiciler, düzenlerin altında yatan ilişkileri inceler ve kısıtlamalarının, kullandıklarını iddia ettikleri sistemlerin içinde temelsiz olduğunu savunur. Ayrıca evliliklerin zamanlaması üzerindeki pratik etkilerine de itiraz ederler. Bu pasajlar, üzerinde tartışılmadan kabul edilmiş bir kurallar bütünü yerine, tarih seçimi bilgisi içinde canlı bir tartışma olduğunu gösterir.

Tarihsel metin ve modern almanaklar

Kitap, iş adları, döngüsel kategoriler ve istisnalar arasındaki ayrıntılı bağlantıları korur. Modern bir almanak bu bağlantıların bazılarını benimseyebilir, sadeleştirebilir veya farklı bir kural bileşimi kullanabilir. Bir pasajı hesaplamaya dönüştürmek, terimleri, sınır kuralları ve sınırlayıcı açıklamaları hakkında kararlar gerektirir.

Atlas’ın iş tabloları, Xieji Bianfang Shu eserinin tamamının dijital aktarımı değildir. Tarihsel eser, belirli kategorilerin neden birlikte yer aldığını ve uygulamalarının nasıl gerekçelendirildiğini anlamak için yararlı olmaya devam eder. Kapsamı, hem kuralların oluşturulmasını hem de derleyicilerin korumamayı seçtiği kuralların eleştirisini içerir.