Çin almanağı nasıl okunur?
Çin almanağı, zamanı düzenlemenin çeşitli yollarını tek sayfada bir araya getirir. Bir tarihi belirtebilir, onu tekrarlanan döngüler içindeki yerine yerleştirebilir, mevsimsel veya dinî kutlama ve anmaları adlandırabilir ve işleri bir tarih seçme geleneğine göre sınıflandırabilir. Alanları ayrı ayrı okumak, yoğun bilgi içeren günlük bir kaydın anlaşılmasını kolaylaştırır.
Tarih ve döngüler
Gregoryen ve ay takvimi tarihleri
Geleneksel Çin takvimi bir ay-güneş takvimidir. Ayları Ay’ı izler; güneş dönemleri ve artık aylar ise yılının mevsimlerle bağlantısını korur. Modern takvimde, kamerî ayın 1. günü, astronomik yeni ayın gerçekleştiği sivil gündür. Bir kamerî ay 29 veya 30 gün sürer.
Artık ay, önceki ayın numarasını artık ay işaretiyle tekrarlar; dolayısıyla “altıncı ay” ile “artık altıncı ay” farklı aylardır. Artık ay işareti, hangi ayın kastedildiğini belirtir. Uğurlu veya uğursuzluk derecesi değil, tarihin bir parçasıdır.
Gregoryen tarih, aynı günü sivil takvimde belirtir. Örneğin ay takviminde 8. ayın 15. günü, 25 Eylül 2026 tarihine denk gelir. “Sekizinci ayın on beşinci günü” ifadesini 15 Ağustos olarak okumak, bambaşka bir tarihi seçmek olur. Bir ay takvimi tarihini belirlerken yıl, ay numarası, artık ay işareti ve ayın günü birlikte önem taşır.
Yıl, ay, gün ve saat döngüleri
Ganzhi, gövde-dal döngüsüdür. On göksel gövde ile on iki yersel dal birlikte ilerleyerek altmış birleşim oluşturur. Bu döngü yılları, ayları, günleri ve geleneksel çift saatleri adlandırabilir. Bu nedenle bir günün adı, yılın zodyak hayvanından ayrıdır.
Numaralı kamerî ay ile bir almanağın Ganzhi ayı aynı anda değişmek zorunda değildir. Kamerî aylar yeni aylarla başlar. Birçok almanak sınıflandırmasında kullanılan mevsimsel aylar ise jie adı verilen, dönüşümlü on iki güneş döneminde başlar. Bazı hesaplamalarda Ganzhi ayı, dönemin gerçekleştiği sivil tarihin başında; bazılarında ise dönemin tam başlangıç anında değişir.
Yirmi dört güneş döneminin tamamı, Güneş’in yıllık döngüsünü güneş boylamında 15 derecelik aralıklarla işaretler. On iki ana güneş dönemi, on iki jie dönemiyle dönüşümlü olarak sıralanır. Bir günün yanındaki güneş dönemi adı, başka bir ay takvimi tarihini değil, mevsimsel bir noktayı belirtir.
Uygun işler ve kaçınılacak işler
Yi (宜), uygun işler demektir. Ji (忌), kaçınılacak işler demektir. Bu başlıkların altındaki sözcükler, kayıt sayısından daha önemlidir. Bir tarih bir işi desteklerken başka bir işten kaçınılmasını önerebilir; bu nedenle listenin uzunluğu, şans miktarını ölçmez.
İş adları, İngilizce konuşan birinin tek bir olay olarak adlandırabileceği şeyin farklı aşamalarını belirtebilir. Resmî evlenme teklifi armağanları töreni olan nacai, evlenme anlamındaki jiaqu’dan ayrıdır. Yatağın yerleştirilmesi veya düzenlenmesi anlamındaki anchuang, düğün hazırlıklarının tarihi ayrıca belirlenen bir parçası olabilir. Bu işlerden biri için verilen öneri, diğerlerini kendiliğinden kapsamaz.
Her iki listede de bulunmayan bir iş için o kayıtta açık bir öneri verilmemiştir. “Listelenen yok” ifadesi de “Hiçbir iş önerilmiyor” veya “Başka hiçbir işe girişmeyin” gibi kısıtlayıcı ifadelerden farklıdır. Kayıttaki ifade, bulunduğu Yi veya Ji başlığıyla birlikte okunmalıdır.
Bir günün yanındaki diğer alanlar
Diğer günlük alanlar döngüleri, özdeyişleri, yönleri ve saat sınıflandırmalarını belirtir.
| Alan | Neyi belirtir? |
|---|---|
| Pengzu tabuları | Günün gövdesi ve dalına göre seçilen, gelenekten aktarılan iki özdeyiş |
| On iki gün görevlisi | Jian, Kurma ve Chu, Giderme ile başlayan dizinin bir üyesi |
| Nöbetçi tanrı | Ayrı bir on iki tanrılı döngünün bir üyesi |
| Günün yolu | O tanrıya bağlı Sarı yol veya Kara yol sınıflandırması |
| Çatışma | Genellikle zodyak hayvanıyla birlikte gösterilen karşıt dal |
| Sha yönü | İlgili dal grubuna göre atanan yön |
| Uğurlu ve uğursuz ruhlar | Diğer geleneksel etkilerin listeleri |
| Saat kayıtları | Belirli bir çift saat aralığına ilişkin sınıflandırmalar |
“Günün yolu” ile “nöbetçi tanrı” özellikle kolayca iki ayrı değerlendirme gibi sayılabilir. Tanrının kimliği onun yolunu belirler; dolayısıyla bu iki etiket tek bir atamayı anlatır. Uygun işler listesi ise ayrı bir sınıflandırmadır. Sayfada olumlu görünen birkaç sözcük bulunması, aynı iş hakkında birbirinden bağımsız birkaç yargı verildiği anlamına gelmek zorunda değildir.
Günlük ve saatlik kayıtların kapsamları da farklıdır. Saatlik bir etiket bir zaman aralığı için geçerliyken, günlük etiket sivil tarihe eşlik eder. Sıçan saati 23:00 ile 01:00 arasındadır. Gece yarısından gece yarısına düzenlenen bir gösterimde bu aralık erken ve geç Sıçan satırlarına ayrılır; böylece on iki dal için on üç satır oluşur.
Baskılar ve sayfa düzeni
Basılı bir almanak; derleyicisi, yayıncısı, yılı ve editoryal düzeni olan bir baskıdır. Giriş sayfaları, günlük kayıtlarda kullanılan kısaltmaları, iş adlarını ve varsa genel derecelendirmeleri açıklayabilir. Bazı kitaplar kapsamlı listeler sunar. Bazıları ise daha az sayıda iş seçer veya bunları genel bir derecelendirmeyle özetler.
Bu düzen, sayfanın nasıl okunduğunu etkiler. Yayıncının genel değerlendirmesi olarak açıklanan bir simge, nöbetçi tanrıya bağlı sabit Sarı yol etiketinden farklıdır. Aynı şekilde kısa bir liste, her girişimi kapsama çabasından çok sayfada kullanılabilecek alanı yansıtabilir.
İlk okumada tarihi ve döngülerini belirleyin, tam olarak aradığınız işi bulun, ardından varsa ilgili saat veya yön kaydını okuyun. Böylece sayfanın her parçası, yanıtladığı soruyla bağlantılı kalır.