โรคุโยกับการจำแนกวันในปฏิทินฤกษ์จีน

ชื่อกำกับวันทั้งหก

โรคุโย เป็นลำดับชื่อกำกับวันตามประเพณีหกชื่อที่พิมพ์อยู่ในปฏิทินญี่ปุ่น ระบบนี้แพร่จากจีนเข้าสู่ญี่ปุ่นราวคริสต์ศตวรรษที่สิบสี่ แต่ชื่อและการตีความเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา และเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางในญี่ปุ่นตั้งแต่ปลายยุคเอโดะ

ชื่อเหล่านี้ผสานการประเมินวันโดยรวมเข้ากับความเหมาะสมของกิจกรรมหรือช่วงเวลาเฉพาะภายในวัน

การตีความเหล่านี้แตกต่างกันไปตามปฏิทินฤกษ์และคำอธิบายตามธรรมเนียม คำอ่านอื่น ได้แก่ ซากิกาจิ สำหรับเซ็นโช เซ็นปุ สำหรับเซ็นบุ และ ชักโก สำหรับชักกุ

ภายในเดือนจันทรคติ ลำดับจะเวียนผ่านชื่อทั้งหกตามลำดับที่แสดงแล้วเริ่มซ้ำ เดือนจันทรคติใหม่แต่ละเดือนเริ่มจากชื่อที่กำหนดให้แก่เลขเดือนนั้น โรคุโยจึงไม่ใช่สัปดาห์หกวันที่ดำเนินต่อเนื่องโดยไม่ขาดตอน เมื่อพิมพ์ลงในปฏิทินเกรกอรี ลำดับอาจดูเหมือนกระโดดข้าม เพราะการตั้งต้นใหม่เกิดที่รอยต่อของเดือนจันทรคติ ซึ่งมักอยู่ระหว่างเดือนเกรกอรี

ความเชื่อที่ผูกกับวันในปฏิทิน

โรคุโยเป็นที่คุ้นเคยเป็นพิเศษในการกำหนดวันแต่งงานและงานศพ ครอบครัวหนึ่งอาจเลือกวันไทอันสำหรับงานแต่งงาน หรือหลีกเลี่ยงวันโทโมบิกิสำหรับงานศพ ความนิยมเช่นนี้มีอิทธิพลต่อการจัดงานผ่านความคาดหวังของครอบครัวและธรรมเนียมของผู้ให้บริการพิธี แม้ในหมู่ผู้ที่ไม่ได้เชื่อเป็นการส่วนตัวว่าชื่อกำกับวันทำนายโชคชะตาได้

กฎที่กำหนดชื่อกำกับวันกับความหมายที่ผูกไว้กับชื่อนั้นเป็นคนละเรื่อง กฎที่ใช้เดือนและวันเป็นการคำนวณ ส่วนข้อกล่าวอ้างว่าวันใดเหมาะแก่การสมรสหรือไม่ควรทำกิจกรรมอื่นเป็นการประเมินตามประเพณี ไม่ใช่คำพยากรณ์ที่ได้จากการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์และดวงจันทร์

ปฏิทินฤกษ์จีนก็นำข้อมูลหลายชนิดมาไว้ด้วยกัน ได้แก่ วันที่ตามปฏิทินพลเรือนและวันที่จันทรคติ สารทฤดู เทศกาล และคำแนะนำเกี่ยวกับกิจกรรม ข้อมูลดาราศาสตร์ระบุตำแหน่งของวันในปฏิทิน ส่วนคำแนะนำตามประเพณีเพิ่มความเชื่อมโยงด้านความเชื่อให้วันนั้นโดยไม่เปลี่ยนวันที่จันทรคติ

ระบบที่แตกต่างกัน

อี๋ (宜) หมายถึง กิจกรรมที่เหมาะสม และ จี้ (忌) หมายถึง กิจกรรมที่ควรหลีกเลี่ยง รายการเหล่านี้ในปฏิทินฤกษ์จีนกล่าวถึงการกระทำเฉพาะ เช่น จัดงานแต่งงาน เดินทาง หรือย้ายบ้าน วันเดียวกันอาจเหมาะแก่บางกิจกรรมและไม่เหมาะแก่อีกกิจกรรมหนึ่ง

ในทางกลับกัน โรคุโยให้ชื่อกำกับวันหนึ่งในหกชื่อ ซึ่งตีความตามความหมายในธรรมเนียมของระบบนั้น ไม่อาจแปลงไทอันให้เป็นรายการอี๋ที่ครบถ้วน และบุทสึเม็ตสึก็ไม่ได้หมายความว่าทุกกิจกรรมต้องปรากฏใต้หัวข้อจี้ ปฏิทินฤกษ์จีนยังอาจมีวัฏจักรวันอื่นและคำแนะนำเรื่องทิศ ซึ่งไม่มีสิ่งเทียบตรงกันในลำดับชื่อทั้งหก

การเปรียบเทียบจึงต้องมีทั้งประเภทการจัดวันและกิจกรรม ปฏิทินสองหน้าอาจให้วันที่จันทรคติตรงกันแต่แนะนำต่างกัน เพราะใช้ระบบปฏิทินฤกษ์คนละระบบ ชื่อที่ระบุว่าวันเป็นมงคลโดยรวมกับคำแนะนำเฉพาะกิจกรรมเป็นคำตอบคนละชนิด