Ang dalawampu't walong himpilang lunar

Ang balangkas ng kalangitan

Bumubuo ang dalawampu't walong himpilang lunar, ershiba xiu (二十八宿), ng tradisyonal na balangkas para sa paglalarawan ng kalangitan. Tinutukoy ng kanilang mga pangalan ang mga pangkat ng bituin at mga kaugnay na rehiyong ginagamit upang matunton ang Buwan, Araw at mga planeta. Bahagi ang mga ito ng mas malaking sistemang Tsino ng kalangitan na kinabibilangan din ng Tatlong Bakuran at iba pang pinangalanang pangkat ng bituin. Hiwalay na klasipikasyon ang labindalawang hayop ng zodyak.

Ang isang himpilan ay isang tuluyan sa kalangitan. Umiikot ang Buwan sa kalangitan kaugnay ng mga bituin sa humigit-kumulang 27.3 araw, kaya may tinatayang ugnayan ang galaw sa loob ng isang gabi at ang isang himpilan. Gayunman, hindi magkakapantay ang lapad ng mga paghahati, at nakaayos ang balangkas na astronomikal ng mga ito kaugnay ng ekwador ng kalangitan at hilagang polo ng kalangitan. Hindi ito dalawampu't walong magkakapantay na sektor.

Naiiba ang paglalakbay na ito kaugnay ng mga bituin sa siklo ng mga anyo ng Buwan. Humigit-kumulang 29.5 araw ang karaniwang pagitan mula sa isang bagong buwan hanggang sa kasunod. Habang umuusad ang Daigdig sa orbita nito, kailangang maglakbay ang Buwan nang higit sa isang pag-ikot kaugnay ng mga bituin upang muling magkaroon ng gayon ding pagkakahanay sa Araw. Kaya hindi tumutugma ang dalawampu't walong himpilan sa dalawampu't walong araw na may bilang sa isang buwang lunar.

Binubuo ng apat na pangkat na tigpipito ang mga anyong kaugnay ng mga direksiyon: Bughaw na Dragon sa silangan, Itim na Pagong sa hilaga, Puting Tigre sa kanluran at Pulang Ibon sa timog. Ang pangalang Tsino ng anyo sa hilaga, Xuanwu, ay isinasalin din bilang Madilim na Mandirigma.

Ang dalawampu't walong pangalan

Ipinaparis ng talahanayan ang mga pangalang isinalin sa Filipino sa kanilang mga karakter na Tsino. Pinag-iiba ng mga karakter ang mga baybay sa alpabetong Romano na magkakapareho: maaaring mangahulugan ang Wei ng Buntot, Bubong o Sikmura, samantalang maaaring mangahulugan ang Bi ng Pader o Lambat. Nagkakaiba ang mga saling Ingles, kaya kapaki-pakinabang ang pangalang Tsino sa paghahambing ng mga tala.

Shen ang pagbasa sa astronomiya ng 参, at Zi ang pagbasa ng 觜 sa pangalang ito ng himpilan. Naiiba ang himpilang Sandok, Dou, sa Hilagang Sandok, ang pangkat ng bituin na kilala rin sa Ingles bilang Big Dipper.

Mga tala ng almanake

Maaaring magtakda ang isang almanake ng pangalan ng himpilan sa isang petsa sa pamamagitan ng umuulit na pagkakasunod-sunod sa kalendaryo. Hindi nangangahulugang ibinibigay ng gayong tala ang posisyon ng Buwan sa gabing iyon. Maaaring taglay ng pangalan ang isang tradisyonal na paghatol na ginagamit sa pagpili ng petsa, kahit walang pagmamasid sa Buwan na kasangkot sa pagtatakda nito.

Mahalaga ang pagkakaibang ito sa pagbasa ng isang makasaysayang tala. Ang pahayag na nasa himpilang Puso ang Buwan ay naglalarawan ng isang posisyon sa kalangitan. Ang Puso na nakalimbag sa puwang para sa himpilan ng pang-araw-araw na almanake ay tumutukoy sa isang klasipikasyon sa kalendaryo. Ang tuntunin sa pagtatakda sa petsa, hindi ang pangalan lamang, ang nagpapasiya kung paano umuusad ang puwang na iyon.

Kaya hindi sapat ang listahan ng dalawampu't walong pangalan upang buuing muli ang isang pang-araw-araw na almanake. Naaayon ang pagkakasunod-sunod at panimulang punto nito sa partikular na tradisyon ng kalendaryo. Mayroon ding mga sistemang may dalawampu't pitong himpilan na may sariling mga kasapi at tuntunin sa pagtatakda.

Kasaysayan at mga imahen

Naitatag na ang pinangalanang balangkas noong Panahon ng mga Nagdidigmaang Estado. May dalawampu't walong pangalan sa isang baul ng damit na pinahiran ng laka mula sa libingan ni Zeng Hou Yi, Markes Yi ng Zeng, na nakapalibot sa isang malaking karakter na Dou na kumakatawan sa Hilagang Sandok. Makikita sa takip ang dragon ng silangan at tigre ng kanluran. Pinagsasama ng baul ang mga pangalan at mga imaheng kaugnay ng direksiyon sa isang maagang bagay na nananatili hanggang ngayon.

Nagkaroon din ng mga pagkakakilanlang panrelihiyon ang mga himpilan. Maaaring bigyang-katauhan ang mga ito sa mga ipinintang larawan bilang mga diyos, kabilang ang mga anyong tao at mga anyong may ulo ng hayop. Bahagi ng ganitong imaheng panrelihiyon ang kanilang pananamit, tindig at mga katangiang taglay. Sa kabilang banda, isinasaayos ng mga mapa ng bituin ang mga pangkat ng bituin kaugnay ng isa't isa. Parehong humuhugot sa iisang pinangalanang kalangitan ang dalawa, ngunit inilalarawan ito para sa magkaibang layunin.