Ang kalendaryong lunisolar ng Korea

Mga tala ng petsa sa Korea

Karaniwang inilalagay sa mga kalendaryong Koreano ang petsang Gregorian katabi ng isang petsa mula sa tradisyonal na kalendaryong lunisolar. Tinutukoy ng petsang Gregorian ang kinalalagyan ng isang okasyon sa taong sibil, samantalang pinananatili ng petsang lunar ang puwesto nito sa tradisyonal na pagkakasunod-sunod ng mga buwan. Nananatiling mahalaga ang mga petsang lunar para sa mga pista, kaarawan at anibersaryo ng pamilya.

Lalong kapaki-pakinabang ang dalawang katawagang Koreano. Karaniwang tinutukoy ng yangnyeok (양력), na literal na “kalendaryong solar,” ang petsang Gregorian sa isang makabagong tala. Tinutukoy naman ng eumnyeok (음력), “kalendaryong lunar,” ang tradisyonal na petsa. Lunisolar ang estruktura ng huling kalendaryo dahil pinananatiling nakaayon sa mga panahon ng mga dagdag na buwan ang mga buwang lunar nito. Ang pyeongdal (평달) ay nangangahulugang karaniwang buwan, at ang yundal (윤달) ay nangangahulugang dagdag na buwan.

Nagsisimula ang isang buwang lunar sa araw na sibil na kinapapalooban ng astronomikong bagong buwan. Magkakasunod ang mga petsa nito sa loob ng buwang may 29 o 30 araw. May labindalawang buwang lunar ang isang karaniwang taon, samantalang may labintatlo ang isang taong may dagdag na buwan. Inuulit ng dagdag na buwan ang numero ng naunang buwan at mayroon itong sariling pagkakasunod-sunod ng mga araw.

Isang araw na may numero sa kalendaryo ang araw 15, hindi isang garantiya na maaabot ng Buwan ang ganap na kabilugan sa gabing iyon. Nagiging araw 1 ang araw na sibil na kinapapalooban ng bagong buwan anuman ang oras ng konhunksiyon, at nag-iiba ang pagitan mula sa bagong buwan hanggang sa kabilugan ng Buwan.

Batayang astronomiko

Gumagamit ng UTC+9 ang makabagong pagkalkula ng kalendaryo sa Timog Korea, na kaugnay ng meridyanong 135° silangan. Gumagamit ang kalendaryong Tsino ng batayang oras na nahuhuli nang isang oras. Kapag naitakda ang isang bagong buwan sa magkaibang petsang sibil sa ilalim ng mga kumbensiyong ito, maaaring magsimula ang isang buwan sa magkaibang araw sa mga kalendaryo.

Nakabatay rin sa Araw ang paglalagay ng numero sa mga buwan. Ang buwang kinapapalooban ng solstice ng taglamig ay buwan 11, at nakatutulong ang kinalalagyan ng labindalawang pangunahing panandang solar upang matukoy ang mga dagdag na buwan. Ang pangunahing panandang solar ay isa sa mga panandang may pagitan na 30 digri sa nakikitang taunang landas ng Araw. Samakatuwid, maaaring maapektuhan ang numero ng buwan gayundin ang numero ng araw kapag nagbago kung aling buwan ang kinapapalooban ng isang pangunahing panandang solar.

Mga petsang Koreano at Tsino noong 2012

Sa kalendaryong Koreano, nauna ang dagdag na buwan 3 sa karaniwang buwan 4. Sa kalendaryong Tsino, nauna ang karaniwang buwan 4 at saka ito inulit. Dahil dito, tumutukoy sa mga araw na may tatlumpung araw na agwat ang iisang nakasulat na petsa, karaniwang buwan 4, araw 8.

Hindi maitatama ang pagkakaibang ito sa pagdaragdag ng isang oras sa isang petsang lunar na na-convert na. Tinutukoy ng batayang oras kung paano itinatakda ang mga pangyayaring astronomiko sa mga araw na sibil bago pa itakda ang mga hangganan at numero ng buwan.

Pagko-convert ng petsa

Kasama sa isang magagamit na talang Koreano ng petsa ang orihinal na tawag sa taon, pangalan ng kalendaryo, buwan, araw, at kung dagdag na buwan ito. Kung walang pangalan ng kalendaryo, maaaring tumukoy ang buwan at araw ng isang kaarawan sa petsang Gregorian o lunar. Kung walang tanda ng dagdag na buwan, maaaring tumukoy ang isang petsang lunar sa alinman sa dalawang buwan sa iisang taon.

Nagbibigay ang serbisyong Koreano sa pagko-convert ng petsang solar at lunar ng magkakahiwalay na pagpipilian para sa karaniwang buwan, dagdag na buwan, at hindi tiyak na uri. Ilagay ang buong orihinal na petsa at panatilihin ito kasama ng na-convert na resulta. Kapag nagbibigay ng parehong petsang Gregorian at Julian ang isang sangguniang pangkasaysayan, itala kung aling kalendaryong sibil ang ginagamit mo para sa katumbas.

Pinagtibay ng Korea ang paggamit ng mga petsang sibil na Gregorian noong 1896, ngunit patuloy na ginamit ang kalendaryong lunar para sa pamilya at mga pista. Gumamit din ang mga makasaysayang almanake ng mga batayang meridyano at kumbensiyon sa oras na naiiba sa kasalukuyan. Samakatuwid, kailangan ng isang petsa sa mas lumang tala ang isang sangguniang Koreano para sa kaukulang panahon sa halip na makabagong pagko-convert na Tsino.

Magkahiwalay na usapin ang na-convert na petsa ng kapanganakan at ang tuntunin para sa pagdiriwang ng mga susunod na kaarawan. Tinutukoy ng una ang araw ng kapanganakan. Nakabatay ang ikalawa sa gawi ng pamilya, lalo na kapag kabilang ang kaarawan sa isang dagdag na buwang wala sa taon ng anibersaryo. Itala nang hiwalay sa orihinal na petsa ang tuntuning iyon sa paggunita.