Agham ng kalendaryo at mga institusyon sa panahon ng Tang

Ang gawain ni Yixing sa korte

Nagbunsod ng utos para sa bagong kalendaryo noong 721 ang mga pagkabigo sa prediksiyon ng eklipse. Natapos ang burador ni Yixing noong 727, ang taon ng kanyang kamatayan. Pagkatapos ay inayos nina Zhang Yue at ng opisyal ng kalendaryo na si Chen Xuanjing ang materyal. Isinumite ang natapos na akda noong 728 at inilabas para gamitin mula 729.

Isang mongheng malalim ang kaalaman sa mga klasikong Tsino si Yixing. Bahagi ang kanyang reporma ng pagpapanumbalik ni Emperador Xuanzong ng mga ritwal ng estado, na ang Akademyang Jixian ang nagsilbing mahalagang institusyonal na lugar. Kasabay ng masinsing gawain noong 724–725 ang mga paghahanda para sa malalaking paghahandog ng emperador. Iisa ang mga tauhan at tagasuporta ng obserbasyon at ritwal, at sinuportahan ng matagumpay na kalendaryo ang pag-aangkin ng korte na namamahala ito ayon sa kalangitan.

Pinagsama ng natapos na akda ang mga pamamaraan sa pagkalkula at mga talakayan ng mas naunang mga kalendaryo at ng kanilang mga kakulangan. Kailangan ng bagong kalendaryo ng mga tagubiling masusunod ng ibang espesyalista, pati ng paliwanag kung bakit dapat ipalit ang mga paraan nito sa mga ginagamit na.

Mga instrumento at pagkalkulang astronomiko

Nakipagtulungan si Yixing kay Liang Lingzan sa mga instrumento, kabilang ang isang armillary sphere na pinatatakbo ng tubig at natapos noong 725. Kinakatawan ng armillary sphere ang mga bilog sa kalangitan sa pamamagitan ng pagkakaayos ng mga singsing. Humango rin ang reporma sa mga obserbasyon mula sa iba't ibang lugar at siniyasat ang nagbabagong haba ng araw at gabi. Iniugnay ng mga gawaing ito ang mga posisyon sa langit sa lugar at panahon ng nagmamasid.

Nagbigay ang gnomon ng isa pang paraan ng pagsukat sa siklo ng mga panahon. Nagbabago ang anino nito sa tanghali habang nagbabago ang taas ng Araw. Kailangan sa mga paghahambing ng mga lugar ng pagmamasid ang alam na mga sukat ng instrumento at magkakatugmang pamamaraan. Nakatulong ang paulit-ulit na pagsukat upang matukoy ang mga solstice, samantalang ipinakita ng mga obserbasyon sa iba't ibang latitud kung paano nakikita mula sa iba't ibang lugar ang parehong pangyayaring pana-panahon.

Ipinag-iba ng mga pamamaraan ng Dayan ang ilang siklong astronomiko. Mga ni-round na pagpapahayag ng mga parametro ng makasaysayang pagkalkula nito ang mga halaga sa ibaba.

Sinasalamin ng pagkakaiba ng unang dalawang sukat ang presesyon: unti-unting lumilipat kaugnay ng mga bituin ang mga puntong sanggunian ng mga panahon. Isinaalang-alang na ng mga tagagawa ng kalendaryong Tsino ang presesyon bago kay Yixing, bagaman hindi tuloy-tuloy ang pagsasama nito sa bawat sistemang nasa pagitan. Nakatulong ang Dayan upang itatag ang pangmatagalang lugar nito sa sumunod na pagkalkula ng kalendaryo.

Isinaalang-alang din ng mga pagkalkula ng bagong buwan ang mga pagkakaiba sa nakikitang galaw ng Araw at Buwan. Nagbibigay ang katamtamang haba ng buwang lunar ng karaniwang pagitan ng mga konhunksiyon. Inilalagay ng mga pagwawasto para sa hindi pantay na galaw ang isang partikular na konhunksiyon nang mas maaga o mas huli kaysa sa ipinahihiwatig ng katamtamang pagkakasunod-sunod, na maaaring magbago sa araw na itinatakda bilang simula ng buwan.

Gumamit pa rin ang Dayan ng pingqi (平气), o mga panandang solar na pantay ang pagitan sa oras, sa loob ng pinagtibay na taong batay sa mga panahon. Hindi umabot sa paglalagay ng mga panandang solar ayon sa magkakapantay na hakbang ng longhitud ang mga pagwawasto nito sa galaw ng Araw. Ipinakilala ang mas huling pagbabagong iyon sa opisyal na kalendaryong Tsino noong ikalabimpitong siglo.

Pagpapatibay at impluwensiya kalaunan

Naharap sa puna ang Dayan matapos itong pagtibayin. Iginiit ng mga tumututol na hindi ganap ang panghihiram nito mula sa sistemang astronomiko na Jiuzhi na nagmula sa India. Pumabor sa Dayan ang opisyal na paghahambing sa mga tala ng obserbasyon, at tinanggihan ang paghamon. Pinagsama sa pagtatalo ang teknikal na paggana, magkakatunggaling espesyalista at awtoridad ng korte.

Nanatiling opisyal na ginagamit sa Tsina ang kalendaryo mula 729 hanggang 761. Pinagtibay rin ito sa Japan, kung saan ginamit ito mula 764 hanggang 862, na sa ilang panahon ay kasabay ng sumunod dito. Lumampas sa mga panahong ito ng paggamit ang impluwensiya nito sa pamamagitan ng mga pamamaraan at paliwanag na napanatili sa mga kasaysayan ng Tang at pinag-aralan ng mga sumunod na tagagawa ng kalendaryo.

Lumampas sa kanyang gawain sa kalendaryo ang reputasyon ni Yixing kalaunan. Iniukol sa kanya ang mga tekstong astrolohiko at mahika pagkaraan ng kanyang buhay, at nabuo ang mga alamat sa paligid ng kanyang pangalan. Bahagi ng kasaysayan ng kanyang reputasyon ang mga mas huling pag-uukol na ito, hindi ng gawaing tiyak na natukoy na nasa likod ng kalendaryong Dayan.